Mokshadharma Parva · Chapter 87
Mokshadharma 87 (BORI 254, vulgate 260)
अध्यायः २५४
Shanti Parva Mokshadharma chapter 87 of 186.
52 verses
इत्युक्तः स तदा तेन तुलाधारेण धीमता | प्रोवाच वचनं धीमाञ्जाजलिर्जपतां वरः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
विक्रीणानः सर्वरसान्सर्वगन्धांश्च वाणिज | वनस्पतीनोषधीश्च तेषां मूलफलानि च
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
अध्यगा नैष्ठिकीं बुद्धिं कुतस्त्वामिदमागतम् | एतदाचक्ष्व मे सर्वं निखिलेन महामते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
जाजलिं कष्टतपसं ज्ञानतृप्तस्तदा नृप
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
वेदाहं जाजले धर्मं सरहस्यं सनातनम् | सर्वभूतहितं मैत्रं पुराणं यं जना विदुः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः | या वृत्तिः स परो धर्मस्तेन जीवामि जाजले
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
परिच्छिन्नैः काष्ठतृणैर्मयेदं शरणं कृतम् | अलक्तं पद्मकं तुङ्गं गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
रसांश्च तांस्तान्विप्रर्षे मद्यवर्जानहं बहून् | क्रीत्वा वै प्रतिविक्रीणे परहस्तादमायया
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
सर्वेषां यः सुहृन्नित्यं सर्वेषां च हिते रतः | कर्मणा मनसा वाचा स धर्मं वेद जाजले
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
नाहं परेषां कर्माणि प्रशंसामि शपामि वा | आकाशस्येव विप्रर्षे पश्यँल्लोकस्य चित्रताम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
नानुरुध्ये विरुध्ये वा न द्वेष्मि न च कामये | समोऽस्मि सर्वभूतेषु पश्य मे जाजले व्रतम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
इष्टानिष्टविमुक्तस्य प्रीतिरागबहिष्कृतः | तुला मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
इति मां त्वं विजानीहि सर्वलोकस्य जाजले | समं मतिमतां श्रेष्ठ समलोष्टाश्मकाञ्चनम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यथान्धबधिरोन्मत्ता उच्छ्वासपरमाः सदा | देवैरपिहितद्वाराः सोपमा पश्यतो मम
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यथा वृद्धातुरकृशा निःस्पृहा विषयान्प्रति | तथार्थकामभोगेषु ममापि विगता स्पृहा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति | यदा नेच्छति न द्वेष्टि तदा सिध्यति वै द्विजः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम् | कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म सम्पद्यते तदा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
न भूतो न भविष्यश्च न च धर्मोऽस्ति कश्चन | योऽभयः सर्वभूतानां स प्राप्नोत्यभयं पदम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यस्मादुद्विजते लोकः सर्वो मृत्युमुखादिव | वाक्क्रूराद्दण्डपारुष्यात्स प्राप्नोति महद्भयम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यथावद्वर्तमानानां वृद्धानां पुत्रपौत्रिणाम् | अनुवर्तामहे वृत्तमहिंस्राणां महात्मनाम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
प्रनष्टः शाश्वतो धर्मः सदाचारेण मोहितः | तेन वैद्यस्तपस्वी वा बलवान्वा विमोह्यते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
आचाराज्जाजले प्राज्ञः क्षिप्रं धर्ममवाप्नुयात् | एवं यः साधुभिर्दान्तश्चरेदद्रोहचेतसा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
नद्यां यथा चेह काष्ठमुह्यमानं यदृच्छया | यदृच्छयैव काष्ठेन सन्धिं गच्छेत केनचित्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
एवमेवायमाचारः प्रादुर्भूतो यतस्ततः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किञ्चित्कथञ्चन | अभयं सर्वभूतेभ्यः स प्राप्नोति सदा मुने
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यस्मादुद्विजते विद्वन्सर्वलोको वृकादिव | क्रोशतस्तीरमासाद्य यथा सर्वे जलेचराः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
कीर्त्यर्थमल्पहृल्लेखाः पटवः कृत्स्ननिर्णयाः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
तपोभिर्यज्ञदानैश्च वाक्यैः प्रज्ञाश्रितैस्तथा | प्राप्नोत्यभयदानस्य यद्यत्फलमिहाश्नुते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
न भूतानामहिंसाया ज्यायान्धर्मोऽस्ति कश्चन
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किञ्चित्कथञ्चन | सोऽभयं सर्वभूतेभ्यः सम्प्राप्नोति महामुने
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
यस्मादुद्विजते लोकः सर्पाद्वेश्मगतादिव | न स धर्ममवाप्नोति इह लोके परत्र च
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
सर्वभूतात्मभूतस्य सम्यग्भूतानि पश्यतः | देवापि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
दानं भूताभयस्याहुः सर्वदानेभ्य उत्तमम् | ब्रवीमि ते सत्यमिदं श्रद्दधस्व च जाजले
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
स एव सुभगो भूत्वा पुनर्भवति दुर्भगः | व्यापत्तिं कर्मणां दृष्ट्वा जुगुप्सन्ति जनाः सदा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
अकारणो हि नेहास्ति धर्मः सूक्ष्मोऽपि जाजले | भूतभव्यार्थमेवेह धर्मप्रवचनं कृतम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
सूक्ष्मत्वान्न स विज्ञातुं शक्यते बहुनिह्नवः | उपलभ्यान्तरा चान्यानाचारानवबुध्यते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
ये च छिन्दन्ति वृषणान्ये च भिन्दन्ति नस्तकान् | वहन्ति महतो भारान्बध्नन्ति दमयन्ति च
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
हत्वा सत्त्वानि खादन्ति तान्कथं न विगर्हसे | मानुषा मानुषानेव दासभोगेन बुञ्जते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
वधबन्धविरोधेन कारयन्ति दिवानिशम् | आत्मना चापि जानासि यद्दुःखं वधताडने
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
पञ्चेन्द्रियेषु भूतेषु सर्वं वसति दैवतम् | आदित्यश्चन्द्रमा वायुर्ब्रह्मा प्राणः क्रतुर्यमः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
तानि जीवानि विक्रीय का मृतेषु विचारणा | का तैले का घृते ब्रह्मन्मधुन्यप्स्वौषधेषु वा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
बहुदंशकुशान्देशान्नयन्ति बहुकर्दमान्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
वाहसम्पीडिता धुर्याः सीदन्त्यविधिनापरे | न मन्ये भ्रूणहत्यापि विशिष्टा तेन कर्मणा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
तथैवानडुहो युक्तान्समवेक्षस्व जाजले
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
अघ्न्या इति गवां नाम क एनान्हन्तुमर्हति | महच्चकाराकुशलं पृषध्रो गालभन्निव
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
अकार्यं नहुषाकार्षीर्लप्स्यामस्त्वत्कृते भयम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
भ्रूणहं नहुषं त्वाहुर्न ते होष्यामहे हविः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
इत्युक्त्वा ते महात्मानः सर्वे तत्त्वार्थदर्शिनः | ऋषयो यतयः शान्तास्तरसा प्रत्यवेदयन्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
ईदृशानशिवान्घोरानाचारानिह जाजले | केवलाचरितत्वात्तु निपुणान्नावबुध्यसे
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
कारणाद्धर्ममन्विच्छेन्न लोकचरितं चरेत् | यो हन्याद्यश्च मां स्तौति तत्रापि शृणु जाजले
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
समौ तावपि मे स्यातां न हि मे स्तः प्रियाप्रिये | एतदीदृशकं धर्मं प्रशंसन्ति मनीषिणः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}
उपपत्त्या हि सम्पन्नो यतिभिश्चैव सेव्यते | सततं धर्मशीलैश्च नैपुण्येनोपलक्षितः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"तुलाधारजाजलिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":254,"vulgateChapter":260}