Mokshadharma Parva · Chapter 42
Mokshadharma 42 (BORI 209, vulgate 215)
अध्यायः २०९
Shanti Parva Mokshadharma chapter 42 of 186.
20 verses
गुरुरुवाच|| निष्कल्मषं ब्रह्मचर्यमिच्छता चरितुं सदा | निद्रा सर्वात्मना त्याज्या स्वप्नदोषानवेक्षता
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
स्वप्ने हि रजसा देही तमसा चाभिभूयते | देहान्तरमिवापन्नश्चरत्यपगतस्मृतिः
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
ज्ञानाभ्यासाज्जागरतो जिज्ञासार्थमनन्तरम् | विज्ञानाभिनिवेशात्तु जागरत्यनिशं सदा
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
अत्राह को न्वयं भावः स्वप्ने विषयवानिव | प्रलीनैरिन्द्रियैर्देही वर्तते देहवानिव
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
अत्रोच्यते यथा ह्येतद्वेद योगेश्वरो हरिः | तथैतदुपपन्नार्थं वर्णयन्ति महर्षयः
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
इन्द्रियाणां श्रमात्स्वप्नमाहुः सर्वगतं बुधाः | मनसस्तु प्रलीनत्वात्तत्तदाहुर्निदर्शनम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
कार्यव्यासक्तमनसः सङ्कल्पो जाग्रतो ह्यपि | यद्वन्मनोरथैश्वर्यं स्वप्ने तद्वन्मनोगतम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
संसाराणामसङ्ख्यानां कामात्मा तदवाप्नुयात् | मनस्यन्तर्हितं सर्वं वेद सोत्तमपूरुषः
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
गुणानामपि यद्यत्तत्कर्म जानात्युपस्थितम् | तत्तच्छंसन्ति भूतानि मनो यद्भावितं यथा
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
ततस्तमुपवर्तन्ते गुणा राजसतामसाः | सात्त्विको वा यथायोगमानन्तर्यफलोदयः
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
ततः पश्यत्यसम्बद्धान्वातपित्तकफोत्तरान् | रजस्तमोभवैर्भावैस्तदप्याहुर्दुरन्वयम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
प्रसन्नैरिन्द्रियैर्यद्यत्सङ्कल्पयति मानसम् | तत्तत्स्वप्नेऽप्युपरते मनोदृष्टिर्निरीक्षते
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
व्यापकं सर्वभूतेषु वर्ततेऽप्रतिघं मनः | मनस्यन्तर्हितं द्वारं देहमास्थाय मानसम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
यत्तत्सदसदव्यक्तं स्वपित्यस्मिन्निदर्शनम् | सर्वभूतात्मभूतस्थं तदध्यात्मगुणं विदुः
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
लिप्सेत मनसा यश्च सङ्कल्पादैश्वरं गुणम् | आत्मप्रभावात्तं विद्यात्सर्वा ह्यात्मनि देवताः
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
एवं हि तपसा युक्तमर्कवत्तमसः परम् | त्रैलोक्यप्रकृतिर्देही तपसा तं महेश्वरम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
तपो ह्यधिष्ठितं देवैस्तपोघ्नमसुरैस्तमः | एतद्देवासुरैर्गुप्तं तदाहुर्ज्ञानलक्षणम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
सत्त्वं रजस्तमश्चेति देवासुरगुणान्विदुः | सत्त्वं देवगुणं विद्यादितरावासुरौ गुणौ
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
ब्रह्म तत्परमं वेद्यममृतं ज्योतिरक्षरम् | ये विदुर्भावितात्मानस्ते यान्ति परमां गतिम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}
हेतुमच्छक्यमाख्यातुमेतावज्ज्ञानचक्षुषा | प्रत्याहारेण वा शक्यमव्यक्तं ब्रह्म वेदितुम्
Meaning
{"speaker":"","innerSection":"गुरुशिष्यसंवादः (वार्ष्णेयाध्यात्मं)","subParva":"mokshadharma","boriChapter":209,"vulgateChapter":215}