Mokshadharma Parva · Chapter 5
Mokshadharma 5 (BORI 172, vulgate 178)
अध्यायः १७२
Shanti Parva Mokshadharma chapter 5 of 186.
37 verses
केन वृत्तेन वृत्तज्ञ वीतशोकश्चरेन्महीम् | किं च कुर्वन्नरो लोके प्राप्नोति परमां गतिम्
Meaning
{"speaker":"Yudhishthira","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् | प्रह्रादस्य च संवादं मुनेराजगरस्य च
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
चरन्तं ब्राह्मणं कञ्चित्कल्यचित्तमनामयम् | पप्रच्छ राजन्प्रह्रादो बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
स्वस्थः शक्तो मृदुर्दान्तो निर्विवित्सोऽनसूयकः | सुवाग्बहुमतो लोके प्राज्ञश्चरसि बालवत्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
नैव प्रार्थयसे लाभं नालाभेष्वनुशोचसि | नित्यतृप्त इव ब्रह्मन्न किञ्चिदवमन्यसे
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
स्रोतसा ह्रियमाणासु प्रजास्वविमना इव | धर्मकामार्थकार्येषु कूटस्थ इव लक्ष्यसे
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
नानुतिष्ठसि धर्मार्थौ न कामे चापि वर्तसे | इन्द्रियार्थाननादृत्य मुक्तश्चरसि साक्षिवत्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
का नु प्रज्ञा श्रुतं वा किं वृत्तिर्वा का नु ते मुने | क्षिप्रमाचक्ष्व मे ब्रह्मञ्श्रेयो यदिह मन्यसे
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अनुयुक्तः स मेधावी लोकधर्मविधानवित् | उवाच श्लक्ष्णया वाचा प्रह्रादमनपार्थया
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
पश्यन्प्रह्राद भूतानामुत्पत्तिमनिमित्ततः | ह्रासं वृद्धिं विनाशं च न प्रहृष्ये न च व्यथे
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
स्वभावादेव संदृश्य वर्तमानाः प्रवृत्तयः | स्वभावनिरताः सर्वाः परितप्ये न केनचित्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
पश्यन्प्रह्राद संयोगान्विप्रयोगपरायणान् | सञ्चयांश्च विनाशान्तान्न क्वचिद्विदधे मनः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अन्तवन्ति च भूतानि गुणयुक्तानि पश्यतः | उत्पत्तिनिधनज्ञस्य किं कार्यमवशिष्यते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
जलजानामपि ह्यन्तं पर्यायेणोपलक्षये | महतामपि कायानां सूक्ष्माणां च महोदधौ
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
जङ्गमस्थावराणां च भूतानामसुराधिप | पार्थिवानामपि व्यक्तं मृत्युं पश्यामि सर्वशः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अन्तरिक्षचराणां च दानवोत्तम पक्षिणाम् | उत्तिष्ठति यथाकालं मृत्युर्बलवतामपि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
दिवि सञ्चरमाणानि ह्रस्वानि च महान्ति च | ज्योतींषि च यथाकालं पतमानानि लक्षये
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
इति भूतानि सम्पश्यन्ननुषक्तानि मृत्युना | सर्वसामान्यतो विद्वान्कृतकृत्यः सुखं स्वपे
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
सुमहान्तमपि ग्रासं ग्रसे लब्धं यदृच्छया | शये पुनरभुञ्जानो दिवसानि बहून्यपि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
आस्रवत्यपि मामन्नं पुनर्बहुगुणं बहु | पुनरल्पगुणं स्तोकं पुनर्नैवोपपद्यते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
कणान्कदाचित्खादामि पिण्याकमपि च ग्रसे | भक्षये शालिमांसानि भक्षांश्चोच्चावचान्पुनः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
शये कदाचित्पर्यङ्के भूमावपि पुनः शये | प्रासादेऽपि च मे शय्या कदाचिदुपपद्यते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
धारयामि च चीराणि शाणीं क्षौमाजिनानि च | महार्हाणि च वासांसि धारयाम्यहमेकदा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
न संनिपतितं धर्म्यमुपभोगं यदृच्छया | प्रत्याचक्षे न चाप्येनमनुरुध्ये सुदुर्लभम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अचलमनिधनं शिवं विशोकं; शुचिमतुलं विदुषां मते निविष्टम् | अनभिमतमसेवितं च मूढै; र्व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अचलितमतिरच्युतः स्वधर्मा; त्परिमितसंसरणः परावरज्ञः | विगतभयकषायलोभमोहो; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अनियतफलभक्ष्यभोज्यपेयं; विधिपरिणामविभक्तदेशकालम् | हृदयसुखमसेवितं कदर्यै; र्व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
इदमिदमिति तृष्णयाभिभूतं; जनमनवाप्तधनं विषीदमानम् | निपुणमनुनिशाम्य तत्त्वबुद्ध्या; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
बहुविधमनुदृश्य चार्थहेतोः; कृपणमिहार्यमनार्यमाश्रयन्तम् | उपशमरुचिरात्मवान्प्रशान्तो; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
सुखमसुखमनर्थमर्थलाभं; रतिमरतिं मरणं च जीवितं च | विधिनियतमवेक्ष्य तत्त्वतोऽहं; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अपगतभयरागमोहदर्पो; धृतिमतिबुद्धिसमन्वितः प्रशान्तः | उपगतफलभोगिनो निशाम्य; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अनियतशयनासनः प्रकृत्या; दमनियमव्रतसत्यशौचयुक्तः | अपगतफलसञ्चयः प्रहृष्टो; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अभिगतमसुखार्थमीहनार्थै; रुपगतबुद्धिरवेक्ष्य चात्मसंस्थः | तृषितमनियतं मनो नियन्तुं; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
न हृदयमनुरुध्यते मनो वा; प्रियसुखदुर्लभतामनित्यतां च | तदुभयमुपलक्षयन्निवाहं; व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
बहु कथितमिदं हि बुद्धिमद्भिः; कविभिरभिप्रथयद्भिरात्मकीर्तिम् | इदमिदमिति तत्र तत्र तत्त; त्स्वपरमतैर्गहनं प्रतर्कयद्भिः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
तदहमनुनिशाम्य विप्रयातं; पृथगभिपन्नमिहाबुधैर्मनुष्यैः | अनवसितमनन्तदोषपारं; नृषु विहरामि विनीतरोषतृष्णः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}
अजगरचरितं व्रतं महात्मा; य इह नरोऽनुचरेद्विनीतरागः | अपगतभयमन्युलोभमोहः; स खलु सुखी विहरेदिमं विहारम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"प्रह्रादाजगरसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":172,"vulgateChapter":178}