Mokshadharma Parva · Chapter 73
Mokshadharma 73 (BORI 240, vulgate 246)
अध्यायः २४०
Shanti Parva Mokshadharma chapter 73 of 186.
22 verses
मनः प्रसृजते भावं बुद्धिरध्यवसायिनी | हृदयं प्रियाप्रिये वेद त्रिविधा कर्मचोदना
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यः परमं मनः | मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा परो मतः
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
बुद्धिरात्मा मनुष्यस्य बुद्धिरेवात्मनोऽऽत्मिका | यदा विकुरुते भावं तदा भवति सा मनः
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
इन्द्रियाणां पृथग्भावाद्बुद्धिर्विक्रियते ह्यणु | शृण्वती भवति श्रोत्रं स्पृशती स्पर्श उच्यते
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
पश्यन्ती भवते दृष्टी रसती रसनं भवेत् | जिघ्रती भवति घ्राणं बुद्धिर्विक्रियते पृथक्
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
इन्द्रियाणीति तान्याहुस्तेष्वदृश्याधितिष्ठति | तिष्ठती पुरुषे बुद्धिस्त्रिषु भावेषु वर्तते
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
कदाचिल्लभते प्रीतिं कदाचिदपि शोचते | न सुखेन न दुःखेन कदाचिदिह युज्यते
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
सेयं भावात्मिका भावांस्त्रीनेतानतिवर्तते | सरितां सागरो भर्ता महावेलामिवोर्मिमान्
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
इन्द्रियाण्येव मेध्यानि विजेतव्यानि कृत्स्नशः
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
प्रवर्तमानं तु रजः सत्त्वमप्यनुवर्तते
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
ये चैव भावा वर्तन्ते सर्व एष्वेव ते त्रिषु | अन्वर्थाः सम्प्रवर्तन्ते रथनेमिमरा इव
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
प्रदीपार्थं नरः कुर्यादिन्द्रियैर्बुद्धिसत्तमैः | निश्चरद्भिर्यथायोगमुदासीनैर्यदृच्छया
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
एवंस्वभावमेवेदमिति विद्वान्न मुह्यति | अशोचन्नप्रहृष्यंश्च नित्यं विगतमत्सरः
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
न ह्यात्मा शक्यते द्रष्टुमिन्द्रियैः कामगोचरैः | प्रवर्तमानैरनये दुर्धरैरकृतात्मभिः
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
सर्वेषामेव भूतानां तमस्यपगते यथा
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
असज्जमानः सर्वेषु न कथञ्चन लिप्यते
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
त्यक्त्वा पूर्वकृतं कर्म रतिर्यस्य सदात्मनि | सर्वभूतात्मभूतस्य गुणमार्गेष्वसज्जतः
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
सत्त्वमात्मा प्रसवति गुणान्वापि कदा च न | न गुणा विदुरात्मानं गुणान्वेद स सर्वदा
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
परिद्रष्टा गुणानां स स्रष्टा चैव यथातथम् | सत्त्वक्षेत्रज्ञयोरेतदन्तरं विद्धि सूक्ष्मयोः
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
सृजते तु गुणानेक एको न सृजते गुणान् | पृथग्भूतौ प्रकृत्या तौ सम्प्रयुक्तौ च सर्वदा
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
यथा मत्स्योऽद्भिरन्यः सन्सम्प्रयुक्तौ तथैव तौ | मशकोदुम्बरौ चापि सम्प्रयुक्तौ यथा सह
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}
इषीका वा यथा मुञ्जे पृथक्च सह चैव च | तथैव सहितावेतावन्योन्यस्मिन्प्रतिष्ठितौ
Meaning
{"speaker":"Vyasa","innerSection":"वासुदेवोग्रसेनसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":240,"vulgateChapter":246}