Mokshadharma Parva · Chapter 52
Mokshadharma 52 (BORI 219, vulgate 225)
अध्यायः २१९
Shanti Parva Mokshadharma chapter 52 of 186.
23 verses
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् | शतक्रतोश्च संवादं नमुचेश्च युधिष्ठिर
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
श्रिया विहीनमासीनमक्षोभ्यमिव सागरम् | भवाभवज्ञं भूतानामित्युवाच पुरंदरः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
बद्धः पाशैश्च्युतः स्थानाद्द्विषतां वशमागतः | श्रिया विहीनो नमुचे शोचस्याहो न शोचसि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
नमुचिरुवाच|| अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपतप्यते | अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति नास्ति शोके सहायता
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् | सन्तापाद्भ्रश्यते रूपं धर्मश्चैव सुरेश्वर
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
विनीय खलु तद्दुःखमागतं वैमनस्यजम् | ध्यातव्यं मनसा हृद्यं कल्याणं संविजानता
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
यथा यथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः | तदैवास्य प्रसीदन्ति सर्वार्था नात्र संशयः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता; गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता | तेनानुशिष्टः प्रवणादिवोदकं; यथा नियुक्तोऽस्मि तथा वहामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
भावाभावावभिजानन्गरीयो; जानामि श्रेयो न तु तत्करोमि | आशाः सुशर्म्याः सुहृदां सुकुर्व; न्यथा नियुक्तोऽस्मि तथा वहामि
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
यथा यथास्य प्राप्तव्यं प्राप्नोत्येव तथा तथा | भवितव्यं यथा यच्च भवत्येव तथा तथा
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
यत्र यत्रैव संयुङ्क्ते धाता गर्भं पुनः पुनः | तत्र तत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
भावो योऽयमनुप्राप्तो भवितव्यमिदं मम | इति यस्य सदा भावो न स मुह्येत्कदाचन
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
पर्यायैर्हन्यमानानामभियोक्ता न विद्यते | दुःखमेतत्तु यद्द्वेष्टा कर्ताहमिति मन्यते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
ऋषींश्च देवांश्च महासुरांश्च; त्रैविद्यवृद्धांश्च वने मुनींश्च | कान्नापदो नोपनमन्ति लोके; परावरज्ञास्तु न सम्भ्रमन्ति
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
न पण्डितः क्रुध्यति नापि सज्जते; न चापि संसीदति न प्रहृष्यति | न चार्थकृच्छ्रव्यसनेषु शोचति; स्थितः प्रकृत्या हिमवानिवाचलः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
यमर्थसिद्धिः परमा न हर्षये; त्तथैव काले व्यसनं न मोहयेत् | सुखं च दुःखं च तथैव मध्यमं; निषेवते यः स धुरन्धरो नरः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
यां यामवस्थां पुरुषोऽधिगच्छे; त्तस्यां रमेतापरितप्यमानः | एवं प्रवृद्धं प्रणुदेन्मनोजं; सन्तापमायासकरं शरीरात्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
तत्सदः स परिषत्सभासदः; प्राप्य यो न कुरुते सभाभयम् | धर्मतत्त्वमवगाह्य बुद्धिमा; न्योऽभ्युपैति स पुमान्धुरन्धरः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
प्राज्ञस्य कर्माणि दुरन्वयानि; न वै प्राज्ञो मुह्यति मोहकाले | स्थानाच्च्युतश्चेन्न मुमोह गौतम; स्तावत्कृच्छ्रामापदं प्राप्य वृद्धः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण वा | अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिदेवना
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
यदेवमनुजातस्य धातारो विदधुः पुरा | तदेवानुभविष्यामि किं मे मृत्युः करिष्यति
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
लब्धव्यान्येव लभते गन्तव्यान्येव गच्छति | प्राप्तव्यान्येव प्राप्नोति दुःखानि च सुखानि च
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}
एतद्विदित्वा कार्त्स्न्येन यो न मुह्यति मानवः | कुशलः सुखदुःखेषु स वै सर्वधनेश्वरः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"शक्रनमुचिसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":219,"vulgateChapter":225}