Mokshadharma Parva · Chapter 11
Mokshadharma 11 — Prahlada-Ajagara Samvada (BORI 178, vulgate 184)
प्रह्रादाजगरसंवादः
Shanti Parva Mokshadharma chapter 11 of 186. Section: Prahlada-Ajagara Samvada.
17 verses
पार्थिवं धातुमाश्रित्य शारीरोऽग्निः कथं भवेत् | अवकाशविशेषेण कथं वर्तयतेऽनिलः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
भृगुरुवाच|| वायोर्गतिमहं ब्रह्मन्कीर्तयिष्यामि तेऽनघ | प्राणिनामनिलो देहान्यथा चेष्टयते बली
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
श्रितो मूर्धानमग्निस्तु शरीरं परिपालयन् | प्राणो मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टते
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः | मनो बुद्धिरहङ्कारो भूतानि विषयाश्च सः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
एवं त्विह स सर्वत्र प्राणेन परिपाल्यते | पृष्ठतश्च समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं च समाश्रितः | वहन्मूत्रं पुरीषं चाप्यपानः परिवर्तते
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस्त्रिषु वर्तते | उदान इति तं प्राहुरध्यात्मविदुषो जनाः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
सन्धिष्वपि च सर्वेषु संनिविष्टस्तथानिलः | शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
धातुष्वग्निस्तु विततः समानेन समीरितः | रसान्धातूंश्च दोषांश्च वर्तयन्नवतिष्ठति
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
अपानप्राणयोर्मध्ये प्राणापानसमाहितः | समन्वितः स्वधिष्ठानः सम्यक्पचति पावकः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
आस्यं हि पायुसंयुक्तमन्ते स्याद्गुदसञ्ज्ञितम् | स्रोतस्तस्मात्प्रजायन्ते सर्वस्रोतांसि देहिनाम्
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
प्राणानां संनिपाताच्च संनिपातः प्रजायते | ऊष्मा चाग्निरिति ज्ञेयो योऽन्नं पचति देहिनाम्
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते | स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम्
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
पक्वाशयस्त्वधो नाभेरूर्ध्वमामाशयः स्थितः | नाभिमध्ये शरीरस्य सर्वे प्राणाः समाहिताः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
प्रसृता हृदयात्सर्वे तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा | वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दश प्राणप्रचोदिताः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
एष मार्गोऽथ योगानां येन गच्छन्ति तत्पदम् | जितक्लमासना धीरा मूर्धन्यात्मानमादधुः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}
एवं सर्वेषु विहितः प्राणापानेषु देहिनाम् | तस्मिन्स्थितो नित्यमग्निः स्थाल्यामिव समाहितः
Meaning
{"speaker":"Bharadvaja","innerSection":"भृगुभरद्वाजसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":178,"vulgateChapter":184}