Shumbha Vadha

। ध्यानम् । ॐ उत्तप्तहेमरुचिरां रविचन्द्रवह्नि\- नेत्रां धनुश्शरयुताङ्कुशपाशशूलम् । रम्यैर्भुजैश्च दधतीं शिवशक्तिरूपां कामेश्वरीं हृदि भजामि धृतेन्दुलेखाम् ॥ ॐ ऋषिरुवाच

| dhyānam | oṃ uttaptahemarucirāṃ ravicandravahni\- netrāṃ dhanuśśarayutāṅkuśapāśaśūlam | ramyairbhujaiśca dadhatīṃ śivaśaktirūpāṃ kāmeśvarīṃ hṛdi bhajāmi dhṛtendulekhām || oṃ ṛṣiruvāca

निशुम्भं निहतं दृष्ट्वा भ्रातरं प्राणसम्मितम् । हन्यमानं बलं चैव शुम्भः क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः

niśumbhaṃ nihataṃ dṛṣṭvā bhrātaraṃ prāṇasammitam | hanyamānaṃ balaṃ caiva śumbhaḥ kruddho'bravīdvacaḥ

बलावलेपदुष्टे त्वं मा दुर्गे गर्वमावह । अन्यासां बलमाश्रित्य युद्ध्यसे चातिमानिनी

balāvalepaduṣṭe tvaṃ mā durge garvamāvaha | anyāsāṃ balamāśritya yuddhyase cātimāninī

देव्युवाच

devyuvāca

एकैवाहं जगत्यत्र द्वितीया का ममापरा । पश्यैता दुष्ट मय्येव विशन्त्यो मद्विभूतयः

ekaivāhaṃ jagatyatra dvitīyā kā mamāparā | paśyaitā duṣṭa mayyeva viśantyo madvibhūtayaḥ

ततः समस्तास्ता देव्यो ब्रह्माणीप्रमुखा लयम् । तस्या देव्यास्तनौ जग्मुरेकैवासीत्तदाम्बिका

tataḥ samastāstā devyo brahmāṇīpramukhā layam | tasyā devyāstanau jagmurekaivāsīttadāmbikā

देव्युवाच

devyuvāca

अहं विभूत्या बहुभिरिह रूपैर्यदास्थिता । तत्संहृतं मयैकैव तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव

ahaṃ vibhūtyā bahubhiriha rūpairyadāsthitā | tatsaṃhṛtaṃ mayaikaiva tiṣṭhāmyājau sthiro bhava

ऋषिरुवाच

ṛṣiruvāca

ततः प्रववृते युद्धं देव्याः शुम्भस्य चोभयोः । पश्यतां सर्वदेवानामसुराणां च दारुणम्

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ devyāḥ śumbhasya cobhayoḥ | paśyatāṃ sarvadevānāmasurāṇāṃ ca dāruṇam

शरवर्षैः शितैः शस्त्रैस्तथा चास्त्रैः सुदारुणैः । तयोर्युद्धमभूद्भूयः सर्वलोकभयङ्करम्

śaravarṣaiḥ śitaiḥ śastraistathā cāstraiḥ sudāruṇaiḥ | tayoryuddhamabhūdbhūyaḥ sarvalokabhayaṅkaram

दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे यान्यथाम्बिका । बभञ्ज तानि दैत्येन्द्रस्तत्प्रतीघातकर्तृभिः

divyānyastrāṇi śataśo mumuce yānyathāmbikā | babhañja tāni daityendrastatpratīghātakartṛbhiḥ

मुक्तानि तेन चास्त्राणि दिव्यानि परमेश्वरी । बभञ्ज लीलयैवोग्रहुङ्कारोच्चारणादिभिः

muktāni tena cāstrāṇi divyāni parameśvarī | babhañja līlayaivograhuṅkāroccāraṇādibhiḥ

ततः शरशतैर्देवीमाच्छादयत सोऽसुरः । सापि तत्कुपिता देवी धनुश्चिच्छेद चेषुभिः

tataḥ śaraśatairdevīmācchādayata so'suraḥ | sāpi tatkupitā devī dhanuściccheda ceṣubhiḥ

छिन्ने धनुषि दैत्येन्द्रस्तथा शक्तिमथाददे । चिच्छेद देवी चक्रेण तामप्यस्य करे स्थिताम्

chinne dhanuṣi daityendrastathā śaktimathādade | ciccheda devī cakreṇa tāmapyasya kare sthitām

ततः खड्गमुपादाय शतचन्द्रं च भानुमत् । अभ्यधा वत तां देवीं दैत्यानामधिपेश्वरः

tataḥ khaḍgamupādāya śatacandraṃ ca bhānumat | abhyadhā vata tāṃ devīṃ daityānāmadhipeśvaraḥ

तस्यापतत एवाशु खड्गं चिच्छेद चण्डिका । धनुर्मुक्तैः शितैर्बाणैश्चर्म चार्ककरामलम् । अश्वांश्च पातयामास रथं सारथिना सह

tasyāpatata evāśu khaḍgaṃ ciccheda caṇḍikā | dhanurmuktaiḥ śitairbāṇaiścarma cārkakarāmalam | aśvāṃśca pātayāmāsa rathaṃ sārathinā saha

हताश्वः स तदा दैत्यश्छिन्नधन्वा विसारथिः । जग्राह मुद्गरं घोरमम्बिकानिधनोद्यतः

hatāśvaḥ sa tadā daityaśchinnadhanvā visārathiḥ | jagrāha mudgaraṃ ghoramambikānidhanodyataḥ

चिच्छेदापततस्तस्य मुद्गरं निशितैः शरैः । तथापि सोऽभ्यधावत्तां मुष्टिमुद्यम्य वेगवान्

cicchedāpatatastasya mudgaraṃ niśitaiḥ śaraiḥ | tathāpi so'bhyadhāvattāṃ muṣṭimudyamya vegavān

स मुष्टिं पातयामास हृदये दैत्यपुङ्गवः । देव्यास्तं चापि सा देवी तलेनोरस्यताडयत्

sa muṣṭiṃ pātayāmāsa hṛdaye daityapuṅgavaḥ | devyāstaṃ cāpi sā devī talenorasyatāḍayat

तलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले । स दैत्यराजः सहसा पुनरेव तथोत्थितः

talaprahārābhihato nipapāta mahītale | sa daityarājaḥ sahasā punareva tathotthitaḥ

उत्पत्य च प्रगृह्योच्चैर्देवीं गगनमास्थितः । तत्रापि सा निराधारा युयुधे तेन चण्डिका

utpatya ca pragṛhyoccairdevīṃ gaganamāsthitaḥ | tatrāpi sā nirādhārā yuyudhe tena caṇḍikā

नियुद्धं खे तदा दैत्यश्चण्डिका च परस्परम् । चक्रतुः प्रथमं सिद्धमुनिविस्मयकारकम्

niyuddhaṃ khe tadā daityaścaṇḍikā ca parasparam | cakratuḥ prathamaṃ siddhamunivismayakārakam

ततो नियुद्धं सुचिरं कृत्वा तेनाम्बिका सह । उत्पाट्य भ्रामयामास चिक्षेप धरणीतले

tato niyuddhaṃ suciraṃ kṛtvā tenāmbikā saha | utpāṭya bhrāmayāmāsa cikṣepa dharaṇītale

स क्षिप्तो धरणीं प्राप्य मुष्टिमुद्यम्य वेगवान् । अभ्यधावत दुष्टात्मा चण्डिकानिधनेच्छया

sa kṣipto dharaṇīṃ prāpya muṣṭimudyamya vegavān | abhyadhāvata duṣṭātmā caṇḍikānidhanecchayā

तमायान्तं ततो देवी सर्वदैत्यजनेश्वरम् । जगत्यां पातयामास भित्त्वा शूलेन वक्षसि

tamāyāntaṃ tato devī sarvadaityajaneśvaram | jagatyāṃ pātayāmāsa bhittvā śūlena vakṣasi

स गतासुः पपातोर्व्यां देवी शूलाग्रविक्षतः । चालयन् सकलां पृथ्वीं साब्धिद्वीपां सपर्वताम्

sa gatāsuḥ papātorvyāṃ devī śūlāgravikṣataḥ | cālayan sakalāṃ pṛthvīṃ sābdhidvīpāṃ saparvatām

ततः प्रसन्नमखिलं हते तस्मिन् दुरात्मनि । जगत्स्वास्थ्यमतीवाप निर्मलं चाभवन्नभः

tataḥ prasannamakhilaṃ hate tasmin durātmani | jagatsvāsthyamatīvāpa nirmalaṃ cābhavannabhaḥ

उत्पातमेघाः सोल्का ये प्रागासंस्ते शमं ययुः । सरितो मार्गवाहिन्यस्तथासंस्तत्र पातिते

utpātameghāḥ solkā ye prāgāsaṃste śamaṃ yayuḥ | sarito mārgavāhinyastathāsaṃstatra pātite

ततो देवगणाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः । बभूवुर्निहते तस्मिन् गन्धर्वा ललितं जगुः

tato devagaṇāḥ sarve harṣanirbharamānasāḥ | babhūvurnihate tasmin gandharvā lalitaṃ jaguḥ

अवादयंस्तथैवान्ये ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ववुः पुण्यास्तथा वाताः सुप्रभोऽभूद्दिवाकरः

avādayaṃstathaivānye nanṛtuścāpsarogaṇāḥ | vavuḥ puṇyāstathā vātāḥ suprabho'bhūddivākaraḥ

जज्वलुश्चाग्नयः शान्ताः शान्ता दिग्जनितस्वनाः

jajvaluścāgnayaḥ śāntāḥ śāntā digjanitasvanāḥ