Devi Mahatmya (Durga Saptashati) · Chapter 1
Madhu-Kaitabha Vadha
मधुकैटभवधः
The first charita — the Devi as Mahamaya wakes Vishnu to slay Madhu and Kaitabha.
104 verses
सावर्णिः सूर्यतनयो यो मनुः कथ्यतेऽष्टमः। निशामय तदुत्पत्तिं विस्तराद्गदतो मम॥
sāvarṇiḥ sūrya-tanayo yo manuḥ kathyate 'ṣṭamaḥ niśāmaya tad-utpattiṁ vistarād gadato mama
Meaning (English)
Hear of Savarni, the son of the Sun, who is called the eighth Manu — listen now in full as I speak of his origin.
सावर्णिः सूर्यतनयो यो मनुः कथ्यतेऽष्टमः । निशामय तदुत्पत्तिं विस्तराद्गदतो मम
sāvarṇiḥ sūryatanayo yo manuḥ kathyate'ṣṭamaḥ | niśāmaya tadutpattiṃ vistarādgadato mama
महामायानुभावेन यथा मन्वन्तराधिपः । स बभूव महाभागः सावर्णिस्तनयो रवेः
mahāmāyānubhāvena yathā manvantarādhipaḥ | sa babhūva mahābhāgaḥ sāvarṇistanayo raveḥ
स्वारोचिषेऽन्तरे पूर्वं चैत्रवंशसमुद्भवः । सुरथो नाम राजाभूत्समस्ते क्षितिमण्डले
svārociṣe'ntare pūrvaṃ caitravaṃśasamudbhavaḥ | suratho nāma rājābhūtsamaste kṣitimaṇḍale
तस्य पालयतः सम्यक् प्रजाः पुत्रानिवौरसान् । बभूवुः शत्रवो भूपाः कोलाविध्वंसिनस्तदा
tasya pālayataḥ samyak prajāḥ putrānivaurasān | babhūvuḥ śatravo bhūpāḥ kolāvidhvaṃsinastadā
तस्य तैरभवद् युद्धमतिप्रबलदण्डिनः । न्यूनैरपि स तैर्युद्धे कोलाविध्वंसिभिर्जितः
tasya tairabhavad yuddhamatiprabaladaṇḍinaḥ | nyūnairapi sa tairyuddhe kolāvidhvaṃsibhirjitaḥ
ततः स्वपुरमायातो निजदेशाधिपोऽभवत् । आक्रान्तः स महाभागस्तैस्तदा प्रबलारिभिः
tataḥ svapuramāyāto nijadeśādhipo'bhavat | ākrāntaḥ sa mahābhāgastaistadā prabalāribhiḥ
अमात्यैर्बलिभिर्दुष्टैर्दुर्बलस्य दुरात्मभिः । कोशो बलं चापहृतं तत्रापि स्वपुरे ततः
amātyairbalibhirduṣṭairdurbalasya durātmabhiḥ | kośo balaṃ cāpahṛtaṃ tatrāpi svapure tataḥ
ततो मृगयाव्याजेन हृतस्वाम्यः स भूपतिः । एकाकी हयमारुह्य जगाम गहनं वनम्
tato mṛgayāvyājena hṛtasvāmyaḥ sa bhūpatiḥ | ekākī hayamāruhya jagāma gahanaṃ vanam
स तत्राश्रममद्राक्षीद्द्विजवर्यस्य मेधसः । प्रशान्तश्वापदाकीर्णं मुनिशिष्योपशोभितम्
sa tatrāśramamadrākṣīddvijavaryasya medhasaḥ | praśāntaśvāpadākīrṇaṃ muniśiṣyopaśobhitam
तस्थौ कञ्चित्स कालं च मुनिना तेन सत्कृतः । इतश्चेतश्च विचरंस्तस्मिन् मुनिवराश्रमे
tasthau kañcitsa kālaṃ ca muninā tena satkṛtaḥ | itaścetaśca vicaraṃstasmin munivarāśrame
सोऽचिन्तयत्तदा तत्र ममत्वाकृष्टमानसः । मत्पूर्वैः पालितं पूर्वं मया हीनं पुरं हि तत्
so'cintayattadā tatra mamatvākṛṣṭamānasaḥ | matpūrvaiḥ pālitaṃ pūrvaṃ mayā hīnaṃ puraṃ hi tat
मद्भृत्यैस्तैरसद्वृत्तैर्धर्मतः पाल्यते न वा । न जाने स प्रधानो मे शूरो हस्ती सदामदः
madbhṛtyaistairasadvṛttairdharmataḥ pālyate na vā | na jāne sa pradhāno me śūro hastī sadāmadaḥ
मम वैरिवशं यातः कान् भोगानुपलप्स्यते । ये ममानुगता नित्यं प्रसादधनभोजनैः
mama vairivaśaṃ yātaḥ kān bhogānupalapsyate | ye mamānugatā nityaṃ prasādadhanabhojanaiḥ
अनुवृत्तिं ध्रुवं तेऽद्य कुर्वन्त्यन्यमहीभृताम् । असम्यग्व्ययशीलैस्तैः कुर्वद्भिः सततं व्ययम्
anuvṛttiṃ dhruvaṃ te'dya kurvantyanyamahībhṛtām | asamyagvyayaśīlaistaiḥ kurvadbhiḥ satataṃ vyayam
सञ्चितः सोऽतिदुःखेन क्षयं कोशो गमिष्यति । एतच्चान्यच्च सततं चिन्तयामास पार्थिवः
sañcitaḥ so'tiduḥkhena kṣayaṃ kośo gamiṣyati | etaccānyacca satataṃ cintayāmāsa pārthivaḥ
तत्र विप्राश्रमाभ्याशे वैश्यमेकं ददर्श सः । स पृष्टस्तेन कस्त्वं भो हेतुश्चागमनेऽत्र कः
tatra viprāśramābhyāśe vaiśyamekaṃ dadarśa saḥ | sa pṛṣṭastena kastvaṃ bho hetuścāgamane'tra kaḥ
सशोक इव कस्मात्त्वं दुर्मना इव लक्ष्यसे । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य भूपतेः प्रणयोदितम्
saśoka iva kasmāttvaṃ durmanā iva lakṣyase | ityākarṇya vacastasya bhūpateḥ praṇayoditam
प्रत्युवाच स तं वैश्यः प्रश्रयावनतो नृपम्
pratyuvāca sa taṃ vaiśyaḥ praśrayāvanato nṛpam
वैश्य उवाच
vaiśya uvāca
समाधिर्नाम वैश्योऽहमुत्पन्नो धनिनां कुले
samādhirnāma vaiśyo'hamutpanno dhanināṃ kule
पुत्रदारैर्निरस्तश्च धनलोभादसाधुभिः । विहीनश्च धनैर्दारैः पुत्रैरादाय मे धनम्
putradārairnirastaśca dhanalobhādasādhubhiḥ | vihīnaśca dhanairdāraiḥ putrairādāya me dhanam
वनमभ्यागतो दुःखी निरस्तश्चाप्तबन्धुभिः । सोऽहं न वेद्मि पुत्राणां कुशलाकुशलात्मिकाम्
vanamabhyāgato duḥkhī nirastaścāptabandhubhiḥ | so'haṃ na vedmi putrāṇāṃ kuśalākuśalātmikām
प्रवृत्तिं स्वजनानां च दाराणां चात्र संस्थितः । किं नु तेषां गृहे क्षेममक्षेमं किं नु साम्प्रतम्
pravṛttiṃ svajanānāṃ ca dārāṇāṃ cātra saṃsthitaḥ | kiṃ nu teṣāṃ gṛhe kṣemamakṣemaṃ kiṃ nu sāmpratam
कथं ते किं नु सद्वृत्ता दुर्वृत्ताः किं नु मे सुताः
kathaṃ te kiṃ nu sadvṛttā durvṛttāḥ kiṃ nu me sutāḥ
राजोवाच
rājovāca
यैर्निरस्तो भवाँल्लुब्धैः पुत्रदारादिभिर्धनैः
yairnirasto bhavā~llubdhaiḥ putradārādibhirdhanaiḥ
तेषु किं भवतः स्नेहमनुबध्नाति मानसम्
teṣu kiṃ bhavataḥ snehamanubadhnāti mānasam
वैश्य उवाच
vaiśya uvāca
एवमेतद्यथा प्राह भवानस्मद्गतं वचः
evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ
किं करोमि न बध्नाति मम निष्ठुरतां मनः । यैः सन्त्यज्य पितृस्नेहं धनलुब्धैर्निराकृतः
kiṃ karomi na badhnāti mama niṣṭhuratāṃ manaḥ | yaiḥ santyajya pitṛsnehaṃ dhanalubdhairnirākṛtaḥ
पतिस्वजनहार्दं च हार्दितेष्वेव मे मनः । किमेतन्नाभिजानामि जानन्नपि महामते
patisvajanahārdaṃ ca hārditeṣveva me manaḥ | kimetannābhijānāmi jānannapi mahāmate
यत्प्रेमप्रवणं चित्तं विगुणेष्वपि बन्धुषु । तेषां कृते मे निःश्वासो दौर्मनस्यं च जायते
yatpremapravaṇaṃ cittaṃ viguṇeṣvapi bandhuṣu | teṣāṃ kṛte me niḥśvāso daurmanasyaṃ ca jāyate
करोमि किं यन्न मनस्तेष्वप्रीतिषु निष्ठुरम्
karomi kiṃ yanna manasteṣvaprītiṣu niṣṭhuram
मार्कण्डेय उवाच
mārkaṇḍeya uvāca
ततस्तौ सहितौ विप्र तं मुनिं समुपस्थितौ
tatastau sahitau vipra taṃ muniṃ samupasthitau
समाधिर्नाम वैश्योऽसौ स च पार्थिवसत्तमः । कृत्वा तु तौ यथान्यायं यथार्हं तेन संविदम्
samādhirnāma vaiśyo'sau sa ca pārthivasattamaḥ | kṛtvā tu tau yathānyāyaṃ yathārhaṃ tena saṃvidam
उपविष्टौ कथाः काश्चिच्चक्रतुर्वैश्यपार्थिवौ
upaviṣṭau kathāḥ kāściccakraturvaiśyapārthivau
राजोवाच
rājovāca
भगवंस्त्वामहं प्रष्टुमिच्छाम्येकं वदस्व तत्
bhagavaṃstvāmahaṃ praṣṭumicchāmyekaṃ vadasva tat
दुःखाय यन्मे मनसः स्वचित्तायत्ततां विना । ममत्वं गतराज्यस्य राज्याङ्गेष्वखिलेष्वपि
duḥkhāya yanme manasaḥ svacittāyattatāṃ vinā | mamatvaṃ gatarājyasya rājyāṅgeṣvakhileṣvapi
जानतोऽपि यथाज्ञस्य किमेतन्मुनिसत्तम । अयं च निकृतः पुत्रैर्दारैर्भृत्यैस्तथोज्झितः
jānato'pi yathājñasya kimetanmunisattama | ayaṃ ca nikṛtaḥ putrairdārairbhṛtyaistathojjhitaḥ
स्वजनेन च सन्त्यक्तस्तेषु हार्दी तथाप्यति । एवमेष तथाहं च द्वावप्यत्यन्तदुःखितौ
svajanena ca santyaktasteṣu hārdī tathāpyati | evameṣa tathāhaṃ ca dvāvapyatyantaduḥkhitau
दृष्टदोषेऽपि विषये ममत्वाकृष्टमानसौ । तत्किमेतन्महाभाग यन्मोहो ज्ञानिनोरपि
dṛṣṭadoṣe'pi viṣaye mamatvākṛṣṭamānasau | tatkimetanmahābhāga yanmoho jñāninorapi
ममास्य च भवत्येषा विवेकान्धस्य मूढता
mamāsya ca bhavatyeṣā vivekāndhasya mūḍhatā
ऋषिरुवाच
ṛṣiruvāca
ज्ञानमस्ति समस्तस्य जन्तोर्विषयगोचरे
jñānamasti samastasya jantorviṣayagocare
विषयाश्च महाभाग यान्ति चैवं पृथक्पृथक् । दिवान्धाः प्राणिनः केचिद्रात्रावन्धास्तथापरे
viṣayāśca mahābhāga yānti caivaṃ pṛthakpṛthak | divāndhāḥ prāṇinaḥ kecidrātrāvandhāstathāpare
केचिद्दिवा तथा रात्रौ प्राणिनस्तुल्यदृष्टयः । ज्ञानिनो मनुजाः सत्यं किं तु ते न हि केवलम्
keciddivā tathā rātrau prāṇinastulyadṛṣṭayaḥ | jñānino manujāḥ satyaṃ kiṃ tu te na hi kevalam
यतो हि ज्ञानिनः सर्वे पशुपक्षिमृगादयः । ज्ञानं च तन्मनुष्याणां यत्तेषां मृगपक्षिणाम्
yato hi jñāninaḥ sarve paśupakṣimṛgādayaḥ | jñānaṃ ca tanmanuṣyāṇāṃ yatteṣāṃ mṛgapakṣiṇām
मनुष्याणां च यत्तेषां तुल्यमन्यत्तथोभयोः । ज्ञानेऽपि सति पश्यैतान् पतङ्गाञ्छावचञ्चुषु
manuṣyāṇāṃ ca yatteṣāṃ tulyamanyattathobhayoḥ | jñāne'pi sati paśyaitān pataṅgāñchāvacañcuṣu
कणमोक्षादृतान् मोहात्पीड्यमानानपि क्षुधा । मानुषा मनुजव्याघ्र साभिलाषाः सुतान् प्रति
kaṇamokṣādṛtān mohātpīḍyamānānapi kṣudhā | mānuṣā manujavyāghra sābhilāṣāḥ sutān prati
लोभात् प्रत्युपकाराय नन्वेतान् किं न पश्यसि । तथापि ममतावर्त्ते मोहगर्ते निपातिताः
lobhāt pratyupakārāya nanvetān kiṃ na paśyasi | tathāpi mamatāvartte mohagarte nipātitāḥ
महामायाप्रभावेण संसारस्थितिकारिणा । तन्नात्र विस्मयः कार्यो योगनिद्रा जगत्पतेः
mahāmāyāprabhāveṇa saṃsārasthitikāriṇā | tannātra vismayaḥ kāryo yoganidrā jagatpateḥ
महामाया हरेश्चैषा तया सम्मोह्यते जगत् । ज्ञानिनामपि चेतांसि देवी भगवती हि सा
mahāmāyā hareścaiṣā tayā sammohyate jagat | jñānināmapi cetāṃsi devī bhagavatī hi sā
बलादाकृष्य मोहाय महामाया प्रयच्छति । तया विसृज्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम्
balādākṛṣya mohāya mahāmāyā prayacchati | tayā visṛjyate viśvaṃ jagadetaccarācaram
सैषा प्रसन्ना वरदा नृणां भवति मुक्तये । सा विद्या परमा मुक्तेर्हेतुभूता सनातनी
saiṣā prasannā varadā nṛṇāṃ bhavati muktaye | sā vidyā paramā mukterhetubhūtā sanātanī
संसारबन्धहेतुश्च सैव सर्वेश्वरेश्वरी
saṃsārabandhahetuśca saiva sarveśvareśvarī
राजोवाच
rājovāca
भगवन् का हि सा देवी महामायेति यां भवान्
bhagavan kā hi sā devī mahāmāyeti yāṃ bhavān
ब्रवीति कथमुत्पन्ना सा कर्मास्याश्च किं द्विज । यत्प्रभावा च सा देवी यत्स्वरूपा यदुद्भवा
bravīti kathamutpannā sā karmāsyāśca kiṃ dvija | yatprabhāvā ca sā devī yatsvarūpā yadudbhavā
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो ब्रह्मविदां वर
tatsarvaṃ śrotumicchāmi tvatto brahmavidāṃ vara
ऋषिरुवाच
ṛṣiruvāca
नित्यैव सा जगन्मूर्तिस्तया सर्वमिदं ततम्
nityaiva sā jaganmūrtistayā sarvamidaṃ tatam
तथापि तत्समुत्पत्तिर्बहुधा श्रूयतां मम । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थमाविर्भवति सा यदा
tathāpi tatsamutpattirbahudhā śrūyatāṃ mama | devānāṃ kāryasiddhyarthamāvirbhavati sā yadā
उत्पन्नेति तदा लोके सा नित्याप्यभिधीयते । योगनिद्रां यदा विष्णुर्जगत्येकार्णवीकृते
utpanneti tadā loke sā nityāpyabhidhīyate | yoganidrāṃ yadā viṣṇurjagatyekārṇavīkṛte
आस्तीर्य शेषमभजत् कल्पान्ते भगवान् प्रभुः । तदा द्वावसुरौ घोरौ विख्यातौ मधुकैटभौ
āstīrya śeṣamabhajat kalpānte bhagavān prabhuḥ | tadā dvāvasurau ghorau vikhyātau madhukaiṭabhau
विष्णुकर्णमलोद्भूतौ हन्तुं ब्रह्माणमुद्यतौ । स नाभिकमले विष्णोः स्थितो ब्रह्मा प्रजापतिः
viṣṇukarṇamalodbhūtau hantuṃ brahmāṇamudyatau | sa nābhikamale viṣṇoḥ sthito brahmā prajāpatiḥ
दृष्ट्वा तावसुरौ चोग्रौ प्रसुप्तं च जनार्दनम् । तुष्टाव योगनिद्रां तामेकाग्रहृदयः स्थितः
dṛṣṭvā tāvasurau cograu prasuptaṃ ca janārdanam | tuṣṭāva yoganidrāṃ tāmekāgrahṛdayaḥ sthitaḥ
विबोधनार्थाय हरेर्हरिनेत्रकृतालयाम् । विश्वेश्वरीं जगद्धात्रीं स्थितिसंहारकारिणीम्
vibodhanārthāya harerharinetrakṛtālayām | viśveśvarīṃ jagaddhātrīṃ sthitisaṃhārakāriṇīm
निद्रां भगवतीं विष्णोरतुलां तेजसः प्रभुः
nidrāṃ bhagavatīṃ viṣṇoratulāṃ tejasaḥ prabhuḥ
ब्रह्मोवाच
brahmovāca
त्वं स्वाहा त्वं स्वधा त्वं हि वषट्।ह्कारः स्वरात्मिका
tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃ hi vaṣaṭ|hkāraḥ svarātmikā
सुधा त्वमक्षरे नित्ये त्रिधा मात्रात्मिका स्थिता । अर्धमात्रा स्थिता नित्या यानुच्चार्याविशेषतः
sudhā tvamakṣare nitye tridhā mātrātmikā sthitā | ardhamātrā sthitā nityā yānuccāryāviśeṣataḥ
त्वमेव सन्ध्या सावित्री त्वं देवि जननी परा । त्वयैतद्धार्यते विश्वं त्वयैतत् सृज्यते जगत्
tvameva sandhyā sāvitrī tvaṃ devi jananī parā | tvayaitaddhāryate viśvaṃ tvayaitat sṛjyate jagat
त्वयैतत् पाल्यते देवि त्वमत्स्यन्ते च सर्वदा । विसृष्टौ सृष्टिरूपा त्वं स्थितिरूपा च पालने
tvayaitat pālyate devi tvamatsyante ca sarvadā | visṛṣṭau sṛṣṭirūpā tvaṃ sthitirūpā ca pālane
तथा संहृतिरूपान्ते जगतोऽस्य जगन्मये । महाविद्या महामाया महामेधा महास्मृतिः
tathā saṃhṛtirūpānte jagato'sya jaganmaye | mahāvidyā mahāmāyā mahāmedhā mahāsmṛtiḥ
महामोहा च भवती महादेवी महेश्वरी । प्रकृतिस्त्वं च सर्वस्य गुणत्रयविभाविनी
mahāmohā ca bhavatī mahādevī maheśvarī | prakṛtistvaṃ ca sarvasya guṇatrayavibhāvinī
कालरात्रिर्महारात्रिर्मोहरात्रिश्च दारुणा । त्वं श्रीस्त्वमीश्वरी त्वं ह्रीस्त्वं बुद्धिर्बोधलक्षणा
kālarātrirmahārātrirmoharātriśca dāruṇā | tvaṃ śrīstvamīśvarī tvaṃ hrīstvaṃ buddhirbodhalakṣaṇā
लज्जा पुष्टिस्तथा तुष्टिस्त्वं शान्तिः क्षान्तिरेव च । खड्गिनी शूलिनी घोरा गदिनी चक्रिणी तथा
lajjā puṣṭistathā tuṣṭistvaṃ śāntiḥ kṣāntireva ca | khaḍginī śūlinī ghorā gadinī cakriṇī tathā
शङ्खिनी चापिनी बाणभुशुण्डीपरिघायुधा । सौम्या सौम्यतराशेषसौम्येभ्यस्त्वतिसुन्दरी
śaṅkhinī cāpinī bāṇabhuśuṇḍīparighāyudhā | saumyā saumyatarāśeṣasaumyebhyastvatisundarī
परापराणां परमा त्वमेव परमेश्वरी । यच्च किञ्चित्क्वचिद्वस्तु सदसद्वाखिलात्मिके
parāparāṇāṃ paramā tvameva parameśvarī | yacca kiñcitkvacidvastu sadasadvākhilātmike
तस्य सर्वस्य या शक्तिः सा त्वं किं स्तूयसे मया । यया त्वया जगत्।ह्स्रष्टा जगत्पात्यत्ति यो जगत्
tasya sarvasya yā śaktiḥ sā tvaṃ kiṃ stūyase mayā | yayā tvayā jagat|hsraṣṭā jagatpātyatti yo jagat
सोऽपि निद्रावशं नीतः कस्त्वां स्तोतुमिहेश्वरः । विष्णुः शरीरग्रहणमहमीशान एव च
so'pi nidrāvaśaṃ nītaḥ kastvāṃ stotumiheśvaraḥ | viṣṇuḥ śarīragrahaṇamahamīśāna eva ca
कारितास्ते यतोऽतस्त्वां कः स्तोतुं शक्तिमान् भवेत् । सा त्वमित्थं प्रभावैः स्वैरुदारैर्देवि संस्तुता
kāritāste yato'tastvāṃ kaḥ stotuṃ śaktimān bhavet | sā tvamitthaṃ prabhāvaiḥ svairudārairdevi saṃstutā
मोहयैतौ दुराधर्षावसुरौ मधुकैटभौ । प्रबोधं च जगत्स्वामी नीयतामच्युतो लघु
mohayaitau durādharṣāvasurau madhukaiṭabhau | prabodhaṃ ca jagatsvāmī nīyatāmacyuto laghu
बोधश्च क्रियतामस्य हन्तुमेतौ महासुरौ
bodhaśca kriyatāmasya hantumetau mahāsurau
ऋषिरुवाच
ṛṣiruvāca
एवं स्तुता तदा देवी तामसी तत्र वेधसा
evaṃ stutā tadā devī tāmasī tatra vedhasā
विष्णोः प्रबोधनार्थाय निहन्तुं मधुकैटभौ । नेत्रास्यनासिकाबाहुहृदयेभ्यस्तथोरसः
viṣṇoḥ prabodhanārthāya nihantuṃ madhukaiṭabhau | netrāsyanāsikābāhuhṛdayebhyastathorasaḥ
निर्गम्य दर्शने तस्थौ ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । उत्तस्थौ च जगन्नाथस्तया मुक्तो जनार्दनः
nirgamya darśane tasthau brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ | uttasthau ca jagannāthastayā mukto janārdanaḥ
एकार्णवेऽहिशयनात्ततः स ददृशे च तौ । मधुकैटभौ दुरात्मानावतिवीर्यपराक्रमौ
ekārṇave'hiśayanāttataḥ sa dadṛśe ca tau | madhukaiṭabhau durātmānāvativīryaparākramau
क्रोधरक्तेक्षणावत्तुं ब्रह्माणं जनितोद्यमौ । समुत्थाय ततस्ताभ्यां युयुधे भगवान् हरिः
krodharaktekṣaṇāvattuṃ brahmāṇaṃ janitodyamau | samutthāya tatastābhyāṃ yuyudhe bhagavān hariḥ
पञ्चवर्षसहस्राणि बाहुप्रहरणो विभुः । तावप्यतिबलोन्मत्तौ महामायाविमोहितौ
pañcavarṣasahasrāṇi bāhupraharaṇo vibhuḥ | tāvapyatibalonmattau mahāmāyāvimohitau
उक्तवन्तौ वरोऽस्मत्तो व्रियतामिति केशवम्
uktavantau varo'smatto vriyatāmiti keśavam
श्रीभगवानुवाच
śrībhagavānuvāca
भवेतामद्य मे तुष्टौ मम वध्यावुभावपि
bhavetāmadya me tuṣṭau mama vadhyāvubhāvapi
किमन्येन वरेणात्र एतावद्धि वृतं मया
kimanyena vareṇātra etāvaddhi vṛtaṃ mayā
ऋषिरुवाच
ṛṣiruvāca
वञ्चिताभ्यामिति तदा सर्वमापोमयं जगत्
vañcitābhyāmiti tadā sarvamāpomayaṃ jagat
विलोक्य ताभ्यां गदितो भगवान् कमलेक्षणः । आवां जहि न यत्रोर्वी सलिलेन परिप्लुता
vilokya tābhyāṃ gadito bhagavān kamalekṣaṇaḥ | āvāṃ jahi na yatrorvī salilena pariplutā
ऋषिरुवाच
ṛṣiruvāca
तथेत्युक्त्वा भगवता शङ्खचक्रगदाभृता । कृत्वा चक्रेण वै छिन्ने जघने शिरसी तयोः
tathetyuktvā bhagavatā śaṅkhacakragadābhṛtā | kṛtvā cakreṇa vai chinne jaghane śirasī tayoḥ
एवमेषा समुत्पन्ना ब्रह्मणा संस्तुता स्वयम् । प्रभावमस्या देव्यास्तु भूयः शृणु वदामि ते
evameṣā samutpannā brahmaṇā saṃstutā svayam | prabhāvamasyā devyāstu bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te