Mokshadharma 109 (BORI 276, vulgate 282)

अध्यायः २७६

Shanti Parva Mokshadharma chapter 109 of 186.

Moksha 109.1Open verse →
अतत्त्वज्ञस्य शास्त्राणां सततं संशयात्मनः | अकृतव्यवसायस्य श्रेयो ब्रूहि पितामह
Meaning
{"speaker":"Yudhishthira","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.2Open verse →
गुरुपूजा च सततं वृद्धानां पर्युपासनम् | श्रवणं चैव विद्यानां कूटस्थं श्रेय उच्यते
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.3Open verse →
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् | गालवस्य च संवादं देवर्षेर्नारदस्य च
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.4Open verse →
वीतमोहक्लमं विप्रं ज्ञानतृप्तं जितेन्द्रियम् | श्रेयस्कामं जितात्मानं नारदं गालवोऽब्रवीत्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.5Open verse →
यैः कैश्चित्संमतो लोके गुणैस्तु पुरुषो नृषु | भवत्यनपगान्सर्वांस्तान्गुणाँल्लक्षयाम्यहम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.6Open verse →
भवानेवंविधोऽस्माकं संशयं छेत्तुमर्हति | अमूढश्चिरमूढानां लोकतत्त्वमजानताम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.7Open verse →
ज्ञाने ह्येवं प्रवृत्तिः स्यात्कार्याकार्ये विजानतः | यत्कार्यं न व्यवस्यामस्तद्भवान्वक्तुमर्हति
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.8Open verse →
भगवन्नाश्रमाः सर्वे पृथगाचारदर्शिनः | इदं श्रेय इदं श्रेय इति नानाप्रधाविताः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.9Open verse →
तांस्तु विप्रस्थितान्दृष्ट्वा शास्त्रैः शास्त्राभिनन्दिनः | स्वशास्त्रैः परितुष्टांश्च श्रेयो नोपलभामहे
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.10Open verse →
शास्त्रं यदि भवेदेकं व्यक्तं श्रेयो भवेत्तदा | शास्त्रैश्च बहुभिर्भूयः श्रेयो गुह्यं प्रवेशितम्
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.11Open verse →
एतस्मात्कारणाच्छ्रेयः कलिलं प्रतिभाति माम् | ब्रवीतु भगवांस्तन्मे उपसन्नोऽस्म्यधीहि भोः
Meaning
{"speaker":"Bhishma","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.12Open verse →
आश्रमास्तात चत्वारो यथासङ्कल्पिताः पृथक् | तान्सर्वाननुपश्य त्वं समाश्रित्यैव गालव
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.13Open verse →
नयन्ति चैव ते सम्यगभिप्रेतमसंशयम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.14Open verse →
ऋजु पश्यंस्तथा सम्यगाश्रमाणां परां गतिम् | यत्तु निःश्रेयसं सम्यक्तच्चैवासंशयात्मकम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.15Open verse →
अनुग्रहं च मित्राणाममित्राणां च निग्रहम् | सङ्ग्रहं च त्रिवर्गस्य श्रेय आहुर्मनीषिणः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.16Open verse →
निवृत्तिः कर्मणः पापात्सततं पुण्यशीलता | सद्भिश्च समुदाचारः श्रेय एतदसंशयम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.17Open verse →
मार्दवं सर्वभूतेषु व्यवहारेषु चार्जवम् | वाक्चैव मधुरा प्रोक्ता श्रेय एतदसंशयम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.18Open verse →
देवताभ्यः पितृभ्यश्च संविभागोऽतिथिष्वपि | असन्त्यागश्च भृत्यानां श्रेय एतदसंशयम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.19Open verse →
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यज्ञानं तु दुष्करम् | यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं ब्रवीम्यहम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.20Open verse →
अहङ्कारस्य च त्यागः प्रणयस्य च निग्रहः | सन्तोषश्चैकचर्या च कूटस्थं श्रेय उच्यते
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.21Open verse →
धर्मेण वेदाध्ययनं वेदाङ्गानां तथैव च | विद्यार्थानां च जिज्ञासा श्रेय एतदसंशयम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.22Open verse →
शब्दरूपरसस्पर्शान्सह गन्धेन केवलान् | नात्यर्थमुपसेवेत श्रेयसोऽर्थी परन्तप
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.23Open verse →
नक्तञ्चर्या दिवास्वप्नमालस्यं पैशुनं मदम् | अतियोगमयोगं च श्रेयसोऽर्थी परित्यजेत्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.24Open verse →
कर्मोत्कर्षं न मार्गेत परेषां परिनिन्दया | स्वगुणैरेव मार्गेत विप्रकर्षं पृथग्जनात्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.25Open verse →
निर्गुणास्त्वेव भूयिष्ठमात्मसम्भाविनो नराः | दोषैरन्यान्गुणवतः क्षिपन्त्यात्मगुणक्षयात्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.26Open verse →
अनुच्यमानाश्च पुनस्ते मन्यन्ते महाजनात् | गुणवत्तरमात्मानं स्वेन मानेन दर्पिताः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.27Open verse →
अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन् | विपश्चिद्गुणसम्पन्नः प्राप्नोत्येव महद्यशः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.28Open verse →
अब्रुवन्वाति सुरभिर्गन्धः सुमनसां शुचिः | तथैवाव्याहरन्भाति विमलो भानुरम्बरे
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.29Open verse →
एवमादीनि चान्यानि परित्यक्तानि मेधया | ज्वलन्ति यशसा लोके यानि न व्याहरन्ति च
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.30Open verse →
न लोके दीप्यते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया | अपि चापिहितः श्वभ्रे कृतविद्यः प्रकाशते
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.31Open verse →
असन्नुच्चैरपि प्रोक्तः शब्दः समुपशाम्यति | दीप्यते त्वेव लोकेषु शनैरपि सुभाषितम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.32Open verse →
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं बहु | दर्शयत्यन्तरात्मानं दिवा रूपमिवांशुमान्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.33Open verse →
एतस्मात्कारणात्प्रज्ञां मृगयन्ते पृथग्विधाम् | प्रज्ञालाभो हि भूतानामुत्तमः प्रतिभाति माम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.34Open verse →
नापृष्टः कस्यचिद्ब्रूयान्न चान्यायेन पृच्छतः | ज्ञानवानपि मेधावी जडवल्लोकमाचरेत्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.35Open verse →
ततो वासं परीक्षेत धर्मनित्येषु साधुषु | मनुष्येषु वदान्येषु स्वधर्मनिरतेषु च
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.36Open verse →
चतुर्णां यत्र वर्णानां धर्मव्यतिकरो भवेत् | न तत्र वासं कुर्वीत श्रेयोर्थी वै कथञ्चन
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.37Open verse →
निरारम्भोऽप्ययमिह यथालब्धोपजीवनः | पुण्यं पुण्येषु विमलं पापं पापेषु चाप्नुयात्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.38Open verse →
अपामग्नेस्तथेन्दोश्च स्पर्शं वेदयते यथा | तथा पश्यामहे स्पर्शमुभयोः पापपुण्ययोः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.39Open verse →
अपश्यन्तोऽन्नविषयं भुञ्जते विघसाशिनः | भुञ्जानं चान्नविषयान्विषयं विद्धि कर्मणाम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.40Open verse →
यत्रागमयमानानामसत्कारेण पृच्छताम् | प्रब्रूयाद्ब्रह्मणो धर्मं त्यजेत्तं देशमात्मवान्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.41Open verse →
शिष्योपाध्यायिका वृत्तिर्यत्र स्यात्सुसमाहिता | यथावच्छास्त्रसम्पन्ना कस्तं देशं परित्यजेत्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.42Open verse →
आकाशस्था ध्रुवं यत्र दोषं ब्रूयुर्विपश्चिताम् | आत्मपूजाभिकामा वै को वसेत्तत्र पण्डितः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.43Open verse →
यत्र संलोडिता लुब्धैः प्रायशो धर्मसेतवः | प्रदीप्तमिव शैलान्तं कस्तं देशं न सन्त्यजेत्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.44Open verse →
यत्र धर्ममनाशङ्काश्चरेयुर्वीतमत्सराः | चरेत्तत्र वसेच्चैव पुण्यशीलेषु साधुषु
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.45Open verse →
धर्ममर्थनिमित्तं तु चरेयुर्यत्र मानवाः | न ताननुवसेज्जातु ते हि पापकृतो जनाः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.46Open verse →
कर्मणा यत्र पापेन वर्तन्ते जीवितेस्पवः | व्यवधावेत्ततस्तूर्णं ससर्पाच्छरणादिव
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.47Open verse →
येन खट्वां समारूढः कर्मणानुशयी भवेत् | आदितस्तन्न कर्तव्यमिच्छता भवमात्मनः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.48Open verse →
यत्र राजा च राज्ञश्च पुरुषाः प्रत्यनन्तराः | कुटुम्बिनामग्रभुजस्त्यजेत्तद्राष्ट्रमात्मवान्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.49Open verse →
श्रोत्रियास्त्वग्रभोक्तारो धर्मनित्याः सनातनाः | याजनाध्यापने युक्ता यत्र तद्राष्ट्रमावसेत्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.50Open verse →
स्वाहास्वधावषट्कारा यत्र सम्यगनुष्ठिताः | अजस्रं चैव वर्तन्ते वसेत्तत्राविचारयन्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.51Open verse →
अशुचीन्यत्र पश्येत ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् | त्यजेत्तद्राष्ट्रमासन्नमुपसृष्टमिवामिषम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.52Open verse →
प्रीयमाणा नरा यत्र प्रयच्छेयुरयाचिताः | स्वस्थचित्तो वसेत्तत्र कृतकृत्य इवात्मवान्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.53Open verse →
दण्डो यत्राविनीतेषु सत्कारश्च कृतात्मसु | चरेत्तत्र वसेच्चैव पुण्यशीलेषु साधुषु
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.54Open verse →
उपसृष्टेष्वदान्तेषु दुराचारेष्वसाधुषु | अविनीतेषु लुब्धेषु सुमहद्दण्डधारणम्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.55Open verse →
यत्र राजा धर्मनित्यो राज्यं वै पर्युपासिता | अपास्य कामान्कामेशो वसेत्तत्राविचारयन्
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.56Open verse →
तथाशीला हि राजानः सर्वान्विषयवासिनः | श्रेयसा योजयन्त्याशु श्रेयसि प्रत्युपस्थिते
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.57Open verse →
पृच्छतस्ते मया तात श्रेय एतदुदाहृतम् | न हि शक्यं प्रधानेन श्रेयः सङ्ख्यातुमात्मनः
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}
Moksha 109.58Open verse →
एवं प्रवर्तमानस्य वृत्तिं प्रणिहितात्मनः | तपसैवेह बहुलं श्रेयो व्यक्तं भविष्यति
Meaning
{"speaker":"Narada","innerSection":"नारदगालवसंवादः","subParva":"mokshadharma","boriChapter":276,"vulgateChapter":282}