Brihadaranyaka Upanishad

मूल श्लोकः

अथातो व्रतमीमांसा । प्रजापतिर्ह कर्माणि ससृजे । तानि सृष्टान्यन्योऽन्येनास्पर्धन्त वदिष्याम्येवाहमिति वाग्दध्रे द्रक्ष्याम्यहमिति चक्षुः श्रोष्याम्यहमिति श्रोत्रम् । एवमन्यानि कर्माणि यथाकर्म । तानि मृत्युः श्रमो भूत्वोपयेमे तान्याप्नोत् तान्याप्त्वा मृत्युरवारुन्ध । तस्माच्छ्राम्यत्येव वाक् श्राम्यति चक्षुः श्राम्यति श्रोत्रमथेममेव नाऽऽप्नोद् योऽयं मध्यमः प्राणस्तानि ज्ञातुं दध्रिरेऽयं वै नः श्रेष्ठो यः सञ्चरंश्चासञ्चरंश्च न व्यथतेऽथो न रिष्यति । हन्तास्यैव सर्वे रूपमसामेति । त एतस्यैव सर्वे रूपमभवंस्तस्मादेत एतेनाऽऽख्यायन्ते प्राणा इति । तेन ह वाव तत्कुलमाचक्षते यस्मिन्कुले भवति य एवं वेद । य उ हैवंविदा स्पर्धतेऽनुशुष्यत्यनुशुष्य हैवान्ततो म्रियत इत्यध्यात्मम्

athāto vratamīmāṃsā | prajāpatirha karmāṇi sasṛje | tāni sṛṣṭānyanyo'nyenāspardhanta vadiṣyāmyevāhamiti vāgdadhre drakṣyāmyahamiti cakṣuḥ śroṣyāmyahamiti śrotram | evamanyāni karmāṇi yathākarma | tāni mṛtyuḥ śramo bhūtvopayeme tānyāpnot tānyāptvā mṛtyuravārundha | tasmācchrāmyatyeva vāk śrāmyati cakṣuḥ śrāmyati śrotramathemameva nā''pnod yo'yaṃ madhyamaḥ prāṇastāni jñātuṃ dadhrire'yaṃ vai naḥ śreṣṭho yaḥ sañcaraṃścāsañcaraṃśca na vyathate'tho na riṣyati | hantāsyaiva sarve rūpamasāmeti | ta etasyaiva sarve rūpamabhavaṃstasmādeta etenā''khyāyante prāṇā iti | tena ha vāva tatkulamācakṣate yasminkule bhavati ya evaṃ veda | ya u haivaṃvidā spardhate'nuśuṣyatyanuśuṣya haivāntato mriyata ityadhyātmam

BrU 1.5.21