Brihadaranyaka Upanishad

मूल श्लोकः

यत्सप्तान्नानि मेधया तपसाऽजनयत्पितेति मेधया हि तपसाजनयत् पितैकमस्य साधारणमितीदमेवास्य तत्साधारणमन्नं यदिदमद्यते । स य एतदुपास्ते न स पाप्मनो व्यावर्तते मिश्रं ह्येतत् । द्वे देवानभाजयदिति हुतं च प्रहुतं च तस्माद् देवेभ्यो जुह्वति च प्र च जुह्वत्यथो आहुर्दर्शपूर्णमासाविति । तस्मान्नेष्टियाजुकः स्यात् । पशुभ्य एकं प्रायच्छदिति तत्पयः । पयो ह्येवाग्रे मनुष्याश्च पशवश्चोपजीवन्ति । तस्मात् कुमारं जातं घृतं वै वाग्रे प्रतिलेहयन्ति स्तनं वाऽनुधापयन्त्यथ वत्सं जातमाहुरतृणाद इति । तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितं यच्च प्राणिति यच्च नेति पयसि हीदं सर्वं प्रतिष्ठितं यच्च प्राणिति यच्च न । तद्यदिदमाहुः संवत्सरं पयसा जुह्वदप पुनर्मृत्युं जयतीति न तथा विद्याद् यदहरेव जुहोति तदहः पुनर्मृत्युमपजयत्येवं विद्वान् सर्वं हि देवेभ्योऽन्नाद्यं प्रयच्छति । कस्मात्तानि न क्षीयन्तेऽद्यमानानि सर्वदेति पुरुषो वा अक्षितिः स हीदमन्नं पुनः पुनर्जनयते । यो वै तामक्षितिं वेदेति पुरुषो वा अक्षितिः । स हीदमन्नं धिया धिया जनयते कर्मभिर्यद्धैतन्न कुर्यात् क्षीयेत ह । सोऽन्नमत्ति प्रतीकेनेति मुखं प्रतीकं मुखेनेत्येतत् स देवानपिगच्छति स ऊर्जमुपजीवतीति प्रशंसा

yatsaptānnāni medhayā tapasā'janayatpiteti medhayā hi tapasājanayat pitaikamasya sādhāraṇamitīdamevāsya tatsādhāraṇamannaṃ yadidamadyate | sa ya etadupāste na sa pāpmano vyāvartate miśraṃ hyetat | dve devānabhājayaditi hutaṃ ca prahutaṃ ca tasmād devebhyo juhvati ca pra ca juhvatyatho āhurdarśapūrṇamāsāviti | tasmānneṣṭiyājukaḥ syāt | paśubhya ekaṃ prāyacchaditi tatpayaḥ | payo hyevāgre manuṣyāśca paśavaścopajīvanti | tasmāt kumāraṃ jātaṃ ghṛtaṃ vai vāgre pratilehayanti stanaṃ vā'nudhāpayantyatha vatsaṃ jātamāhuratṛṇāda iti | tasminsarvaṃ pratiṣṭhitaṃ yacca prāṇiti yacca neti payasi hīdaṃ sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ yacca prāṇiti yacca na | tadyadidamāhuḥ saṃvatsaraṃ payasā juhvadapa punarmṛtyuṃ jayatīti na tathā vidyād yadahareva juhoti tadahaḥ punarmṛtyumapajayatyevaṃ vidvān sarvaṃ hi devebhyo'nnādyaṃ prayacchati | kasmāttāni na kṣīyante'dyamānāni sarvadeti puruṣo vā akṣitiḥ sa hīdamannaṃ punaḥ punarjanayate | yo vai tāmakṣitiṃ vedeti puruṣo vā akṣitiḥ | sa hīdamannaṃ dhiyā dhiyā janayate karmabhiryaddhaitanna kuryāt kṣīyeta ha | so'nnamatti pratīkeneti mukhaṃ pratīkaṃ mukhenetyetat sa devānapigacchati sa ūrjamupajīvatīti praśaṃsā

BrU 1.5.2