Verses

भज गोविन्दं भज गोविन्दं गोविन्दं भज मूढमते | संप्राप्ते सन्निहिते काले न हि न हि रक्षति डुकृञ्करणे ||

bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ govindaṃ bhaja mūḍhamate | saṃprāpte sannihite kāle na hi na hi rakṣati ḍukṛñkaraṇe ||

मूढ जहीहि धनागमतृष्णां कुरु सद्बुद्धिं मनसि वितृष्णाम् । यल्लभसे निजकर्मोपात्तं वित्तं तेन विनोदय चित्तम्

mūḍha jahīhi dhanāgamatṛṣṇāṃ kuru sadbuddhiṃ manasi vitṛṣṇām | yallabhase nijakarmopāttaṃ vittaṃ tena vinodaya cittam

नारीस्तनभरनाभीदेशं दृष्ट्वा मा गा मोहावेशम् । एतन्मांसवसादिविकारं मनसि विचिन्तय वारं वारम्

nārīstanabharanābhīdeśaṃ dṛṣṭvā mā gā mohāveśam | etanmāṃsavasādivikāraṃ manasi vicintaya vāraṃ vāram

नलिनीदलगतजलमतितरलं तद्वज्जीवितमतिशयचपलम् । विद्धि व्याध्यभिमानग्रस्तं लोकं शोकहतं च समस्तम्

nalinīdalagatajalamatitaralaṃ tadvajjīvitamatiśayacapalam | viddhi vyādhyabhimānagrastaṃ lokaṃ śokahataṃ ca samastam

यावद्वित्तोपार्जनसक्त- स्तावन्निजपरिवारो रक्तः । पश्चाज्जीवति जर्जरदेहे वार्तां कोऽपि न पृच्छति गेहे

yāvadvittopārjanasakta- stāvannijaparivāro raktaḥ | paścājjīvati jarjaradehe vārtāṃ ko'pi na pṛcchati gehe

यावत्पवनो निवसति देहे तावत्पृच्छति कुशलं गेहे । गतवति वायौ देहापाये भार्या बिभ्यति तस्मिन्काये

yāvatpavano nivasati dehe tāvatpṛcchati kuśalaṃ gehe | gatavati vāyau dehāpāye bhāryā bibhyati tasminkāye

बालस्तावत्क्रीडासक्तः तरुणस्तावत्तरुणीसक्तः । वृद्धस्तावच्चिन्तासक्तः परमे ब्रह्मणि कोऽपि न सक्तः

bālastāvatkrīḍāsaktaḥ taruṇastāvattaruṇīsaktaḥ | vṛddhastāvaccintāsaktaḥ parame brahmaṇi ko'pi na saktaḥ

परे का ते कान्ता कस्ते पुत्रः संसारोऽयमतीव विचित्रः । कस्य त्वं कः कुत आयात- स्तत्त्वं चिन्तय तदिह भ्रातः

pare kā te kāntā kaste putraḥ saṃsāro'yamatīva vicitraḥ | kasya tvaṃ kaḥ kuta āyāta- stattvaṃ cintaya tadiha bhrātaḥ

सत्सङ्गत्वे निस्सङ्गत्वं निस्सङ्गत्वे निर्मोहत्वम् । निर्मोहत्वे निश्चलतत्त्वं निश्चलतत्त्वे जीवन्मुक्तिः

satsaṅgatve nissaṅgatvaṃ nissaṅgatve nirmohatvam | nirmohatve niścalatattvaṃ niścalatattve jīvanmuktiḥ

वयसि गते कः कामविकारः शुष्के नीरे कः कासारः । क्षीणे वित्ते कः परिवारः ज्ञाते तत्त्वे कः संसारः

vayasi gate kaḥ kāmavikāraḥ śuṣke nīre kaḥ kāsāraḥ | kṣīṇe vitte kaḥ parivāraḥ jñāte tattve kaḥ saṃsāraḥ

मा कुरु धनजनयौवनगर्वं हरति निमेषात्कालः सर्वम् । मायामयमिदमखिलं हित्वा बुध्वा ब्रह्मपदं त्वं प्रविश विदित्वा

mā kuru dhanajanayauvanagarvaṃ harati nimeṣātkālaḥ sarvam | māyāmayamidamakhilaṃ hitvā budhvā brahmapadaṃ tvaṃ praviśa viditvā

दिनयामिन्यौ सायं प्रातः शिशिरवसन्तौ पुनरायातः । कालः क्रीडति गच्छत्यायु- स्तदपि न मुञ्चत्याशावायुः

dinayāminyau sāyaṃ prātaḥ śiśiravasantau punarāyātaḥ | kālaḥ krīḍati gacchatyāyu- stadapi na muñcatyāśāvāyuḥ

का ते कान्ता धनगतचिन्ता वातुल किं तव नास्ति नियन्ता । त्रिजगति सज्जनसङ्गतिरेका भवति भवार्णवतरणे नौका

kā te kāntā dhanagatacintā vātula kiṃ tava nāsti niyantā | trijagati sajjanasaṅgatirekā bhavati bhavārṇavataraṇe naukā

द्वादशमञ्जरिकाभिरशेषः कथितो वैयाकरणस्यैषः । उपदेशोऽभूद्विद्यानिपुणैः श्रीमच्छङ्करभगवच्छरणैः

dvādaśamañjarikābhiraśeṣaḥ kathito vaiyākaraṇasyaiṣaḥ | upadeśo'bhūdvidyānipuṇaiḥ śrīmacchaṅkarabhagavaccharaṇaiḥ

जटिलो मुण्डी लुञ्छितकेशः काषायाम्बरबहुकृतवेषः । पश्यन्नपि च न पश्यति मूढो ह्युदरनिमित्तं बहुकृतवेषः

jaṭilo muṇḍī luñchitakeśaḥ kāṣāyāmbarabahukṛtaveṣaḥ | paśyannapi ca na paśyati mūḍho hyudaranimittaṃ bahukṛtaveṣaḥ

अङ्गं गलितं पलितं मुण्डं दशनविहीनं जातं तुण्डम् । वृद्धो याति गृहीत्वा दण्डं तदपि न मुञ्चत्याशापिण्डम्

aṅgaṃ galitaṃ palitaṃ muṇḍaṃ daśanavihīnaṃ jātaṃ tuṇḍam | vṛddho yāti gṛhītvā daṇḍaṃ tadapi na muñcatyāśāpiṇḍam

अग्रे वह्निः पृष्ठे भानुः रात्रौ चुबुकसमर्पितजानुः । करतलभिक्षस्तरुतलवास- स्तदपि न मुञ्चत्याशापाशः

agre vahniḥ pṛṣṭhe bhānuḥ rātrau cubukasamarpitajānuḥ | karatalabhikṣastarutalavāsa- stadapi na muñcatyāśāpāśaḥ

कुरुते गङ्गासागरगमनं व्रतपरिपालनमथवा दानम् । ज्ञानविहीनः सर्वमतेन मुक्तिं न भजति जन्मशतेन

kurute gaṅgāsāgaragamanaṃ vrataparipālanamathavā dānam | jñānavihīnaḥ sarvamatena muktiṃ na bhajati janmaśatena

भजति न मुक्तिं सुरमंदिरतरुमूलनिवासः शय्या भूतलमजिनं वासः । सर्वपरिग्रहभोगत्यागः कस्य सुखं न करोति विरागः

bhajati na muktiṃ suramaṃdiratarumūlanivāsaḥ śayyā bhūtalamajinaṃ vāsaḥ | sarvaparigrahabhogatyāgaḥ kasya sukhaṃ na karoti virāgaḥ

योगरतो वा भोगरतो वा सङ्गरतो वा सङ्गविहीनः । यस्य ब्रह्मणि रमते चित्तं नन्दति नन्दति नन्दत्येव

yogarato vā bhogarato vā saṅgarato vā saṅgavihīnaḥ | yasya brahmaṇi ramate cittaṃ nandati nandati nandatyeva

भगवद्गीता किञ्चिदधीता गङ्गाजललवकणिका पीता । सकृदपि येन मुरारिसमर्चा क्रियते तस्य यमेन न चर्चा

bhagavadgītā kiñcidadhītā gaṅgājalalavakaṇikā pītā | sakṛdapi yena murārisamarcā kriyate tasya yamena na carcā

पुनरपि जननं पुनरपि मरणं पुनरपि जननीजठरे शयनम् । इह संसारे बहुदुस्तारे कृपयाऽपारे पाहि मुरारे

punarapi jananaṃ punarapi maraṇaṃ punarapi jananījaṭhare śayanam | iha saṃsāre bahudustāre kṛpayā'pāre pāhi murāre

रथ्याचर्पटविरचितकन्थः पुण्यापुण्यविवर्जितपन्थः । योगी योगनियोजितचित्तो रमते बालोन्मत्तवदेव

rathyācarpaṭaviracitakanthaḥ puṇyāpuṇyavivarjitapanthaḥ | yogī yoganiyojitacitto ramate bālonmattavadeva

कस्त्वं कोऽहं कुत आयातः इति परिभावय सर्वमसारम् विश्वं त्यक्त्वा स्वप्नविचारम्

kastvaṃ ko'haṃ kuta āyātaḥ iti paribhāvaya sarvamasāram viśvaṃ tyaktvā svapnavicāram

त्वयि मयि चान्यत्रैको विष्णु- र्व्यर्थं कुप्यसि मय्यसहिष्णुः । भव समचित्तः सर्वत्र त्वं वाञ्छस्यचिराद्यदि विष्णुत्वम्

tvayi mayi cānyatraiko viṣṇu- rvyarthaṃ kupyasi mayyasahiṣṇuḥ | bhava samacittaḥ sarvatra tvaṃ vāñchasyacirādyadi viṣṇutvam

शत्रौ मित्रे पुत्रे बन्धौ मा कुरु यत्नं विग्रहसन्धौ । सर्वस्मिन्नपि पश्यात्मानं सर्वत्रोत्सृज भेदाज्ञानम्

śatrau mitre putre bandhau mā kuru yatnaṃ vigrahasandhau | sarvasminnapi paśyātmānaṃ sarvatrotsṛja bhedājñānam

कामं क्रोधं लोभं मोहं त्यक्त्वाऽऽत्मानं भावय कोऽहम् । पश्यति सोऽहम् आत्मज्ञानविहीना मूढा- स्ते पच्यन्ते नरकनिगूढाः

kāmaṃ krodhaṃ lobhaṃ mohaṃ tyaktvā''tmānaṃ bhāvaya ko'ham | paśyati so'ham ātmajñānavihīnā mūḍhā- ste pacyante narakanigūḍhāḥ

गेयं गीतानामसहस्रं ध्येयं श्रीपतिरूपमजस्रम् । नेयं सज्जनसङ्गे चित्तं देयं दीनजनाय च वित्तम्

geyaṃ gītānāmasahasraṃ dhyeyaṃ śrīpatirūpamajasram | neyaṃ sajjanasaṅge cittaṃ deyaṃ dīnajanāya ca vittam

सुखतः क्रियते रामाभोगः पश्चाद्धन्त शरीरे रोगः । यद्यपि लोके मरणं शरणं तदपि न मुञ्चति पापाचरणम्

sukhataḥ kriyate rāmābhogaḥ paścāddhanta śarīre rogaḥ | yadyapi loke maraṇaṃ śaraṇaṃ tadapi na muñcati pāpācaraṇam

अर्थमनर्थं भावय नित्यं नास्तिततः सुखलेशः सत्यम् । पुत्रादपि धनभाजां भीतिः सर्वत्रैषा विहिता रीतिः

arthamanarthaṃ bhāvaya nityaṃ nāstitataḥ sukhaleśaḥ satyam | putrādapi dhanabhājāṃ bhītiḥ sarvatraiṣā vihitā rītiḥ

प्राणायामं प्रत्याहारं नित्यानित्य विवेकविचारम् । जाप्यसमेतसमाधिविधानं कुर्ववधानं महदवधानम्

prāṇāyāmaṃ pratyāhāraṃ nityānitya vivekavicāram | jāpyasametasamādhividhānaṃ kurvavadhānaṃ mahadavadhānam

गुरुचरणाम्बुजनिर्भरभक्तः संसारादचिराद्भव मुक्तः । सेन्द्रियमानसनियमादेवं द्रक्ष्यसि निजहृदयस्थं देवम्

gurucaraṇāmbujanirbharabhaktaḥ saṃsārādacirādbhava muktaḥ | sendriyamānasaniyamādevaṃ drakṣyasi nijahṛdayasthaṃ devam

मूढः कश्चन वैयाकरणो डुःकृङ्करणाध्ययनधुरीणः । श्रीमच्छङ्करभगवच्छिष्यै- र्बोधित आसीच्छोधितकरणः

mūḍhaḥ kaścana vaiyākaraṇo ḍuḥkṛṅkaraṇādhyayanadhurīṇaḥ | śrīmacchaṅkarabhagavacchiṣyai- rbodhita āsīcchodhitakaraṇaḥ

भज गोविन्दं भज गोविन्दं गोविन्दं भज मूढमते । नामस्मरणादन्यमुपायं नहि पश्यामो भवाब्धितरणे

bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ govindaṃ bhaja mūḍhamate | nāmasmaraṇādanyamupāyaṃ nahi paśyāmo bhavābdhitaraṇe