Vishnu Sahasranama

मूल श्लोकः

श्रीवेदव्यास उवाच --- ॐ अस्य श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य । श्रीवेदव्यासो भगवान् ऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः । श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता । अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम् । देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः । उद्भवः क्षोभणो देव इति परमो मन्त्रः । शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम् । शार्ङ्गधन्वा गदाधर इत्यस्त्रम् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम् । त्रिसामा सामगः सामेति कवचम् । आनन्दं परब्रह्मेति योनिः । ऋतुः सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः । श्रीविश्वरूप इति ध्यानम् । श्रीमहाविष्णुप्रीत्यर्थे सहस्रनामस्तोत्रपाठे विनियोगः ॥ अथ न्यासः । ॐ शिरसि वेदव्यासर्षये नमः । मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः । हृदि श्रीकृष्णपरमात्मदेवतायै नमः । गुह्ये अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजाय नमः । पादयोर्देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तये नमः । सर्वाङ्गे शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकाय नमः । करसम्पूटे मम श्रीकृष्णप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥ इति ऋष्यादिन्यासः ॥ अथ करन्यासः । ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कार इत्यङ्गुष्ठाभ्यां नमः । अमृतांशूद्भवो भानुरिति तर्जनीभ्यां नमः । ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मेति मध्यमाभ्यां नमः । सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्य इत्यनामिकाभ्यां नमः । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वीति कनिष्ठिकाभ्यां नमः । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः । इति करन्यासः ॥ अथ षडङ्गन्यासः । ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कार इति हृदयाय नमः । अमृतांशूद्भवो भानुरिति शिरसे स्वाहा । ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मेति शिखायै वषट् । सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्य इति कवचाय हुम् । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वीति नेत्रत्रयाय वौषट् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इत्यस्त्राय फट् । ( सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मेति ज्ञानाय हृदयाय नमः । सहस्रमूर्धा विश्वात्मेति ऐश्वराय शिरसे स्वाहा । सहस्रार्चिः सप्तजिह्वेति शक्त्यै शिखायै वषट् । त्रिसामा सामगः सामेति बलाय कवचाय हुम् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति तेजसे नेत्रत्रयाय वौषट् । शार्ङ्गधन्वा गदाधर इति वीर्याय अस्त्राय फट् । ऋतुः सुदर्शनः काल इति भूर्भुवःसुवरोमिति दिग्बन्धः ॥) इति षडङ्गन्यासः ॥ श्रीकृष्णप्रीत्यर्थे विष्णोर्दिव्यसहस्रनामजपमहं करिष्ये इति सङ्कल्पः । अथ ध्यानम् । क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकते मौक्तिकानां मालाकॢप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः । शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरिविरचितैर्मुक्तपीयूषवर्षै- रानन्दी नः पुनीयादरिनलिनगदाशङ्खपाणिर्मुकुन्दः

śrīvedavyāsa uvāca --- oṃ asya śrīviṣṇordivyasahasranāmastotramahāmantrasya | śrīvedavyāso bhagavān ṛṣiḥ | anuṣṭup chandaḥ | śrīmahāviṣṇuḥ paramātmā śrīmannārāyaṇo devatā | amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījam | devakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktiḥ | udbhavaḥ kṣobhaṇo deva iti paramo mantraḥ | śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakam | śārṅgadhanvā gadādhara ityastram | rathāṅgapāṇirakṣobhya iti netram | trisāmā sāmagaḥ sāmeti kavacam | ānandaṃ parabrahmeti yoniḥ | ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti digbandhaḥ | śrīviśvarūpa iti dhyānam | śrīmahāviṣṇuprītyarthe sahasranāmastotrapāṭhe viniyogaḥ || atha nyāsaḥ | oṃ śirasi vedavyāsarṣaye namaḥ | mukhe anuṣṭupchandase namaḥ | hṛdi śrīkṛṣṇaparamātmadevatāyai namaḥ | guhye amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījāya namaḥ | pādayordevakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktaye namaḥ | sarvāṅge śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakāya namaḥ | karasampūṭe mama śrīkṛṣṇaprītyarthe jape viniyogaḥ || iti ṛṣyādinyāsaḥ || atha karanyāsaḥ | oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāra ityaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti tarjanībhyāṃ namaḥ | brahmaṇyo brahmakṛdbrahmeti madhyamābhyāṃ namaḥ | suvarṇabindurakṣobhya ityanāmikābhyāṃ namaḥ | nimiṣo'nimiṣaḥ sragvīti kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ | rathāṅgapāṇirakṣobhya iti karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ | iti karanyāsaḥ || atha ṣaḍaṅganyāsaḥ | oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāra iti hṛdayāya namaḥ | amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti śirase svāhā | brahmaṇyo brahmakṛdbrahmeti śikhāyai vaṣaṭ | suvarṇabindurakṣobhya iti kavacāya hum | nimiṣo'nimiṣaḥ sragvīti netratrayāya vauṣaṭ | rathāṅgapāṇirakṣobhya ityastrāya phaṭ | ( suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmeti jñānāya hṛdayāya namaḥ | sahasramūrdhā viśvātmeti aiśvarāya śirase svāhā | sahasrārciḥ saptajihveti śaktyai śikhāyai vaṣaṭ | trisāmā sāmagaḥ sāmeti balāya kavacāya hum | rathāṅgapāṇirakṣobhya iti tejase netratrayāya vauṣaṭ | śārṅgadhanvā gadādhara iti vīryāya astrāya phaṭ | ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti bhūrbhuvaḥsuvaromiti digbandhaḥ ||) iti ṣaḍaṅganyāsaḥ || śrīkṛṣṇaprītyarthe viṣṇordivyasahasranāmajapamahaṃ kariṣye iti saṅkalpaḥ | atha dhyānam | kṣīrodanvatpradeśe śucimaṇivilasatsaikate mauktikānāṃ mālākḷptāsanasthaḥ sphaṭikamaṇinibhairmauktikairmaṇḍitāṅgaḥ | śubhrairabhrairadabhrairupariviracitairmuktapīyūṣavarṣai- rānandī naḥ punīyādarinalinagadāśaṅkhapāṇirmukundaḥ

VSN 1.23