9.5 Nor do beings exist in Me (in reality); behold My divine Yoga, supporting all beings, but not dwelling in them, is My Self, the efficient cause of beings.
Bhagavad Gita
श्रीमद्भगवद्गीता
मूल श्लोकः
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् | भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ||९-५||
na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogamaiśvaram . bhūtabhṛnna ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ ||9-5||
BG 9.5
Audio
Translations & commentaries(4)
Show:
Sūtra — Translation
।।9.5।। और (वस्तुत:) भूतमात्र मुझ में स्थित नहीं है; मेरे ईश्वरीय योग को देखो कि भूतों को धारण करने वाली और भूतों को उत्पन्न करने वाली मेरी आत्मा उन भूतों में स्थित नहीं है।।
अत एवासंसर्गित्वान् मम - न च मत्-स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि । पश्य मे योगं युक्तिं घटानं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्येमम् ऐश्वरम्, योगम् आत्मनो याथात्म्यम् इत्य् अर्थः । तथा च श्रुतिर् असंसर्गित्वाद् असङ्गतां दर्शयति - असङ्गो न हि सज्जते [बौ ३।९।२६] इति । इदं चाश्चर्यम् अन्यत् पश्य - भूत-भृद् असङ्गो ऽपि सन् भूतानि बिभर्ति । न च भूत-स्थः । यथोक्तेन न्यायेन दर्शितत्वात् भूत-स्थत्वानुपपत्तेः । कथं पुनर् उच्यते ऽसौ ममात्मेति ? विभज्य देहादि-सङ्घातं तस्मिन्न् अहंकारम् अध्यारोप्य लोक-बुद्धिम् अनुसरन् व्यपदिशति ममात्मेति, न पुनर् आत्मन आत्मान्य इति लोकवद् अजानन् । तथा भूत-भावनो भूतानि भावयत्य् उत्पादयति वर्धयतीति वा भूत-भावनः
ata evāsaṃsargitvān mama - na ca mat-sthāni bhūtāni brahmādīni | paśya me yogaṃ yuktiṃ ghaṭānaṃ me mama aiśvaram īśvarasyemam aiśvaram, yogam ātmano yāthātmyam ity arthaḥ | tathā ca śrutir asaṃsargitvād asaṅgatāṃ darśayati - asaṅgo na hi sajjate [bau 3.9.26] iti | idaṃ cāścaryam anyat paśya - bhūta-bhṛd asaṅgo 'pi san bhūtāni bibharti | na ca bhūta-sthaḥ | yathoktena nyāyena darśitatvāt bhūta-sthatvānupapatteḥ | kathaṃ punar ucyate 'sau mamātmeti ? vibhajya dehādi-saṅghātaṃ tasminn ahaṃkāram adhyāropya loka-buddhim anusaran vyapadiśati mamātmeti, na punar ātmana ātmānya iti lokavad ajānan | tathā bhūta-bhāvano bhūtāni bhāvayaty utpādayati vardhayatīti vā bhūta-bhāvanaḥ