Sant Seva ParishadSant Seva ParishadSSP · sant seva

Bhagavad Gita

श्रीमद्भगवद्गीता

मूल श्लोकः

भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्। सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति॥

bhoktāraṁ yajña-tapasāṁ sarva-loka-maheśvaram suhṛdaṁ sarva-bhūtānāṁ jñātvā māṁ śāntim ṛcchati

BG 5.29

Audio
Translations & commentaries(3)
Show:

Sūtra Translation

Sūtra· EN

Knowing Me as the enjoyer of sacrifices and austerities, the Supreme Lord of all worlds, the friend of all beings — one attains peace.

SūtraShankaracharya· SA

- ओ)ओ(ओ - सम्यग् दर्शन-निष्ठानां संन्यासिनां सद्यो-मुक्तिर् उक्ता । कर्म-योगश् च ईश्वरार्पित-सर्व-भावेनेश्वरे ब्रह्मण्य् आधाय क्रियमाणः सत्त्व-शुद्धि-ज्ञान-प्राप्ति-सर्व-कर्म-संन्यास-क्रमेण मोक्षाय इति भगवान् पदे पदे ऽब्रवीत्, वक्ष्यति च । अथेदानीं ध्यान-योगं सम्यग्-दर्शनस्य अन्तरङ्गं विस्तरेण वक्ष्यामीति तस्य सूत्र-स्थानीयान् श्लोकान् उपदिशति स्म - स्पर्शान् शब्दादीन् कृत्वा बहिर् बाह्यान् श्रोत्रादि-द्वारेणान्तर्-बुद्धौ प्रवेशिताः शब्दादयो विषयास् तान् अचिन्तयतो शब्दादयो बाह्या बहिर् एव कृता भवन्ति । तान् एवं बहिः कृत्वा चक्षुश् चैवान्तरे भ्रुवोः कृत्वेत्य् अनुषज्यते । तथा प्राणापानौ नासाभ्यन्तर-चारिणौ समौ कृत्वा । यतेन्द्रिय-मनो-बुद्धिर् यतानि संयतानीन्द्रियाणि मनो बुद्धिश् च यस्य स यतेन्द्रिय-मनो-बुद्धिः । मननात् मुनिः संन्यासी । मोक्ष-परायण एवं देह-संस्थानान् मोक्ष-परायणो मोक्ष एव परम् अयनं परा गतिर् यस्य सो ऽयं मोक्ष-परायणो मुनिर् भवेत् । विगतेच्छा-भय-क्रोध इच्छा च भयं च क्रोधश् चेच्छा-भय-क्रोधास् ते विगताः यस्मात् स विगतेच्छा-भय-क्रोधः । य एवं वर्तते सदा संन्यासी, मुक्त एव सः । न तस्य मोक्षो ऽन्यः कर्तव्यो ऽस्ति ॥ एवं समाहित-चित्तेन किं विज्ञेयम् इत्य् उच्यते । भोक्तारं यज्ञ-तपसां यज्ञानां तपसां च कर्तृ-रूपेण देवता-रूपेण च, सर्व-लोक-महेश्वरं सर्वेषां लोकानां महान्तम् ईश्वरं सुहृदं सर्व-भूतानां सर्व-प्राणिनां प्रत्युपकार-निरपेक्षतया उपकारिणं सर्व-भूतानां हृदयेशयं सर्व-कर्म-फलाध्यक्षं सर्व-प्रत्यय-साक्षिणं मां नारायणं ज्ञात्वा शान्तिं सर्व-संसारोपरतिम् ऋच्छति प्राप्नोति

SūtraShankaracharya· SA-ROMAN

- o)o(o - samyag darśana-niṣṭhānāṃ saṃnyāsināṃ sadyo-muktir uktā | karma-yogaś ca īśvarārpita-sarva-bhāveneśvare brahmaṇy ādhāya kriyamāṇaḥ sattva-śuddhi-jñāna-prāpti-sarva-karma-saṃnyāsa-krameṇa mokṣāya iti bhagavān pade pade 'bravīt, vakṣyati ca | athedānīṃ dhyāna-yogaṃ samyag-darśanasya antaraṅgaṃ vistareṇa vakṣyāmīti tasya sūtra-sthānīyān ślokān upadiśati sma - sparśān śabdādīn kṛtvā bahir bāhyān śrotrādi-dvāreṇāntar-buddhau praveśitāḥ śabdādayo viṣayās tān acintayato śabdādayo bāhyā bahir eva kṛtā bhavanti | tān evaṃ bahiḥ kṛtvā cakṣuś caivāntare bhruvoḥ kṛtvety anuṣajyate | tathā prāṇāpānau nāsābhyantara-cāriṇau samau kṛtvā | yatendriya-mano-buddhir yatāni saṃyatānīndriyāṇi mano buddhiś ca yasya sa yatendriya-mano-buddhiḥ | mananāt muniḥ saṃnyāsī | mokṣa-parāyaṇa evaṃ deha-saṃsthānān mokṣa-parāyaṇo mokṣa eva param ayanaṃ parā gatir yasya so 'yaṃ mokṣa-parāyaṇo munir bhavet | vigatecchā-bhaya-krodha icchā ca bhayaṃ ca krodhaś cecchā-bhaya-krodhās te vigatāḥ yasmāt sa vigatecchā-bhaya-krodhaḥ | ya evaṃ vartate sadā saṃnyāsī, mukta eva saḥ | na tasya mokṣo 'nyaḥ kartavyo 'sti || evaṃ samāhita-cittena kiṃ vijñeyam ity ucyate | bhoktāraṃ yajña-tapasāṃ yajñānāṃ tapasāṃ ca kartṛ-rūpeṇa devatā-rūpeṇa ca, sarva-loka-maheśvaraṃ sarveṣāṃ lokānāṃ mahāntam īśvaraṃ suhṛdaṃ sarva-bhūtānāṃ sarva-prāṇināṃ pratyupakāra-nirapekṣatayā upakāriṇaṃ sarva-bhūtānāṃ hṛdayeśayaṃ sarva-karma-phalādhyakṣaṃ sarva-pratyaya-sākṣiṇaṃ māṃ nārāyaṇaṃ jñātvā śāntiṃ sarva-saṃsāroparatim ṛcchati prāpnoti