Bhagavad Gita

3.36 Arjuna said But impelled by what does man commit sin, though against his wishes, O Varshneya (Krishna), constrained as it were, by force?

।।3.36।। अर्जुन ने कहा -- हे वार्ष्णेय ! फिर यह पुरुष बलपूर्वक बाध्य किये हुये के समान अनिच्छा होते हुये भी किसके द्वारा प्रेरित होकर पाप का आचरण करता है?

यद्यपि अनर्थ-मूलम् ध्यायतो विषयान् पुंस [गीता २।६२] इति राग-द्वेषौ ह्य् अस्य परिपन्थिनौ [गीता ३।३४] इति चोक्तम् । विक्षिप्तम् अनवधारितं च तद् उक्तम् । तत् संक्षिप्तं निश्चितं च इदम् एवेति ज्ञातुम् इच्छन् अर्जुन उवाच ज्ञाते हि तस्मिन् तद्-उच्छेदाय यत्नं कुर्याम् इति अर्जुन उवाच- अथ केन हेतु-भूतेन प्रयुक्तः सन् राज्ञेव भृत्यो ऽयं पापं कर्म चरति आचरति पूरुषः पुरुषः स्वयम् अनिच्छन्न् अपि हे वार्ष्णेय वृष्णि-कुल-प्रसूत ! बलाद् इव नियोजितो राज्ञेवेत्य् उक्तो दृष्टान्तः

yadyapi anartha-mūlam dhyāyato viṣayān puṃsa [gītā 2.62] iti rāga-dveṣau hy asya paripanthinau [gītā 3.34] iti coktam | vikṣiptam anavadhāritaṃ ca tad uktam | tat saṃkṣiptaṃ niścitaṃ ca idam eveti jñātum icchan arjuna uvāca jñāte hi tasmin tad-ucchedāya yatnaṃ kuryām iti arjuna uvāca- atha kena hetu-bhūtena prayuktaḥ san rājñeva bhṛtyo 'yaṃ pāpaṃ karma carati ācarati pūruṣaḥ puruṣaḥ svayam anicchann api he vārṣṇeya vṛṣṇi-kula-prasūta ! balād iva niyojito rājñevety ukto dṛṣṭāntaḥ