2.39 This, which has been taught to thee, is wisdon concerning Sankhya. Now listen to wisdom concerning Yoga, endowed with which, O Arjuna, thou shalt cast off the bonds of action.
Bhagavad Gita
श्रीमद्भगवद्गीता
मूल श्लोकः
एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु | बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ||२-३९||
eṣā te.abhihitā sāṅkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu . buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ||2-39||
BG 2.39
Audio
Translations & commentaries(4)
Show:
Sūtra — Translation
।।2.39।। हे पार्थ ! तुम्हें सांख्य विषयक ज्ञान कहा गया और अब इस (कर्म) योग से सम्बन्धित ज्ञान को सुनो जिस ज्ञान से युक्त होकर तुम कर्मबन्ध का नाश कर सकोगे।।
शोक-मोहापनयनाय लौकिको न्यायः स्वधर्मम् अपि चावेक्ष्य इत्य् आद्यैः लोकैर् उक्तः, न तु तात्पर्येण । परमार्थ-दर्शनम् इह प्रकृतम् । तच् चोक्तम् उपसंह्रियते -- एषा ते ऽभिहिता इति शास्त्र-विषय-विभाग-प्रदर्शनाय । इह हि प्रदर्शिते पुनः शास्त्र-विषय-विभागे उपरिष्टात् ज्ञान-योगेन सांख्यानां कर्म-योगेन योगिनाम् इति निष्ठा-द्वय-विषयं शास्त्रं सुखं प्रवर्तिष्यते, श्रोतारश् च विषय-विभागेन सुखं ग्रहीष्यन्ति इत्य् अत आह --- एषा ते तुभ्यम् अभिहिता उक्ता सांख्ये परमार्थ-वस्तु-विवेक-विषये बुद्धिर् ज्ञानं साक्षात् शोक-मोहादि-संसार-हेतु-दोष-निवृत्ति-कारणम् । योगे तु तत्-प्राप्त्य्-उपाये निःसङ्गतया द्वन्द्व-प्रहाण-पूर्वकम् ईश्वराराधनार्थे कर्म-योगे कर्मानुष्ठाने समाधि-योगे चेमाम् अनन्तरम् एवोच्यमानां बुद्धिं शृणु । तां च बुद्धिं स्तौति प्ररोचनार्थम् -- बुद्ध्या यया योग-विषयया युक्तः । हे पार्थ, कर्म-बन्धं कर्मैव धर्माधर्माख्यो बन्धः कर्म-बन्धस् तं प्रहास्यसि ईश्वर-प्रसाद-निमित्त-ज्ञान-प्राप्तेर् इत्य् अभिप्रायः
śoka-mohāpanayanāya laukiko nyāyaḥ svadharmam api cāvekṣya ity ādyaiḥ lokair uktaḥ, na tu tātparyeṇa | paramārtha-darśanam iha prakṛtam | tac coktam upasaṃhriyate -- eṣā te 'bhihitā iti śāstra-viṣaya-vibhāga-pradarśanāya | iha hi pradarśite punaḥ śāstra-viṣaya-vibhāge upariṣṭāt jñāna-yogena sāṃkhyānāṃ karma-yogena yoginām iti niṣṭhā-dvaya-viṣayaṃ śāstraṃ sukhaṃ pravartiṣyate, śrotāraś ca viṣaya-vibhāgena sukhaṃ grahīṣyanti ity ata āha --- eṣā te tubhyam abhihitā uktā sāṃkhye paramārtha-vastu-viveka-viṣaye buddhir jñānaṃ sākṣāt śoka-mohādi-saṃsāra-hetu-doṣa-nivṛtti-kāraṇam | yoge tu tat-prāpty-upāye niḥsaṅgatayā dvandva-prahāṇa-pūrvakam īśvarārādhanārthe karma-yoge karmānuṣṭhāne samādhi-yoge cemām anantaram evocyamānāṃ buddhiṃ śṛṇu | tāṃ ca buddhiṃ stauti prarocanārtham -- buddhyā yayā yoga-viṣayayā yuktaḥ | he pārtha, karma-bandhaṃ karmaiva dharmādharmākhyo bandhaḥ karma-bandhas taṃ prahāsyasi īśvara-prasāda-nimitta-jñāna-prāpter ity abhiprāyaḥ