Bhagavad Gita

16.3 Vigour, forgiveness, fortitude, purity, absence of hatred, absence of pride these belong to the one born for a divine state, O Arjuna.

।।16.3।। हे भारत ! तेज, क्षमा, धैर्य, शौच (शुद्धि), अद्रोह और अतिमान (गर्व) का अभाव ये सब दैवी संपदा को प्राप्त पुरुष के लक्षण हैं।।

किं च - तेजः प्रागल्भ्यं न त्वग्-गता दीप्तिः । क्षमा आक्रुष्टस्य ताडितस्य वान्तर्-विक्रियानुत्पत्तिः । उत्पन्नायां विक्रियायाम् प्रअशमनम् अक्रोध इत्य् अवोचाम । इत्थं क्षमाया अक्रोधस्य च विशेषः । धृतिर् देहेन्द्रियेष्व् अवसादं प्राप्तेषु तस्य प्रतिषेधको ऽन्तः-करण-वृत्ति-विशेषः । येनोत्तम्भितानि करणानि देहश् च नावसीदन्ति । शौचं द्वि-विधं मृज्-जल-कृतं बाह्यम् आभ्यन्तरं च मनो-बुद्धयोर् नैर्मल्यं माया-रागादि-कालुष्याभावः । एवं द्वि-विधं शौचम् । अद्रोहः पर-जिघांसाभावो ऽहिंसनम् । नातिमानिता अत्यर्थं मानो ऽतिमानः, स यस्य विद्यते सो ऽतिमानी । तद्-भावो ऽतिमानिता । तद्-अभावो नातिमानिता आत्मनः पूज्यतातिशय-भावनाभाव इत्य् अर्थः । भवन्त्य् अभयादीनि एतद्-अन्तानि संपदम् अभिजातस्य । किं-विशिष्टं संपदम् ? दैवीं देवानां या संपत् ताम् अभिलक्ष्य जातस्य देव-विभूत्य्-अर्हस्य भावि-कल्याणस्येत्य् अर्थः । हे भारत !

kiṃ ca - tejaḥ prāgalbhyaṃ na tvag-gatā dīptiḥ | kṣamā ākruṣṭasya tāḍitasya vāntar-vikriyānutpattiḥ | utpannāyāṃ vikriyāyām praaśamanam akrodha ity avocāma | itthaṃ kṣamāyā akrodhasya ca viśeṣaḥ | dhṛtir dehendriyeṣv avasādaṃ prāpteṣu tasya pratiṣedhako 'ntaḥ-karaṇa-vṛtti-viśeṣaḥ | yenottambhitāni karaṇāni dehaś ca nāvasīdanti | śaucaṃ dvi-vidhaṃ mṛj-jala-kṛtaṃ bāhyam ābhyantaraṃ ca mano-buddhayor nairmalyaṃ māyā-rāgādi-kāluṣyābhāvaḥ | evaṃ dvi-vidhaṃ śaucam | adrohaḥ para-jighāṃsābhāvo 'hiṃsanam | nātimānitā atyarthaṃ māno 'timānaḥ, sa yasya vidyate so 'timānī | tad-bhāvo 'timānitā | tad-abhāvo nātimānitā ātmanaḥ pūjyatātiśaya-bhāvanābhāva ity arthaḥ | bhavanty abhayādīni etad-antāni saṃpadam abhijātasya | kiṃ-viśiṣṭaṃ saṃpadam ? daivīṃ devānāṃ yā saṃpat tām abhilakṣya jātasya deva-vibhūty-arhasya bhāvi-kalyāṇasyety arthaḥ | he bhārata !