Bhagavad Gita

12.1 Arjuna said Those devotees who, ever steadfast, thus worship Thee and those also who worship the imperishable and the unmanifested which of them are better versed in Yoga?

।।12.1।। अर्जुन ने कहा -- जो भक्त, सतत युक्त होकर इस (पूर्वोक्त) प्रकार से आपकी उपासना करते हैं और जो भक्त अक्षर, और अव्यक्त की उपासना करते हैं, उन दोनों में कौन उत्तम योगवित् है।।

(श्री-शङ्कराचार्य-भगवत्-पाद-कृत-भाष्यम्) द्वितीयाध्याय-प्रभृतिषु विभूत्य्-अन्तेषु अध्यायेषु परमात्मनो ब्रह्मणो ऽक्षरस्य विध्वस्त-सर्वोपाधि-विशेषस्योपासनम् उक्तम् । सर्व-योगैश्वर्य-सर्व-ज्ञान-शक्तिमत्-सत्त्वोपाधेर् ईश्वरस्य तत्र चोपासनं तत्र तत्रोक्तम् । विश्व-रूपाध्याये त्व् ऐश्वरम् आद्यं समस्त-जगद्-आत्म-रूपं विश्व-रूपं त्वदीयं दर्शितम् उपासनार्थम् एव त्वया । तच् च दर्शयित्वा उक्तवान् असि मत्-कर्म-कृद् [गीता ११।५५] इत्य् आदि । अतो ऽहम् अनयोर् उभयोः पक्षयोर् विशिष्टतर-बुभुत्सया त्वां पृच्छामीत्य् अर्जुन उवाच - एवम् इत्य् अतीतानन्तर-लोकेन उक्तम् अर्थं परामृशति मत्-कर्म-कृद् इत्य् आदिना । एवं सतत-युक्ताः, नैरन्तर्येण भगवत्-कर्मादौ यथोक्ते ऽर्थे समाहिताः सन्तः प्रवृत्ता इत्य् अर्थः । ये भक्ता अनन्य-शरणाः सन्तस् त्वां यथा-दर्शितं विश्व-रूपं पर्युपासते ध्यायन्ति । ये चान्ये ऽपि त्यक्त-सर्वेषणाः संन्यस्त-सर्व-कर्माणो यथा-विशेषितं ब्रह्माक्षरं निरस्त-सर्वोपाधित्वाद् अव्यक्तम् अकरण-गोचरम् । यद् धि करण-गोचरं तद् व्यक्तम् उच्यते, अञ्जेर् धातोस् तत्-कर्मकत्वात् । इदं त्व् अक्षरं तद्-विपरीतम्, शिष्टौ च उच्यमानैर् विशेषणैर् विशिष्टम्, तद् ये चापि पर्युपासते, तेषाम् उभयेषां मध्ये के योगि-वित्तमाः ? के ऽतिशयेन योग-विद इत्य् अर्थः

(śrī-śaṅkarācārya-bhagavat-pāda-kṛta-bhāṣyam) dvitīyādhyāya-prabhṛtiṣu vibhūty-anteṣu adhyāyeṣu paramātmano brahmaṇo 'kṣarasya vidhvasta-sarvopādhi-viśeṣasyopāsanam uktam | sarva-yogaiśvarya-sarva-jñāna-śaktimat-sattvopādher īśvarasya tatra copāsanaṃ tatra tatroktam | viśva-rūpādhyāye tv aiśvaram ādyaṃ samasta-jagad-ātma-rūpaṃ viśva-rūpaṃ tvadīyaṃ darśitam upāsanārtham eva tvayā | tac ca darśayitvā uktavān asi mat-karma-kṛd [gītā 11.55] ity ādi | ato 'ham anayor ubhayoḥ pakṣayor viśiṣṭatara-bubhutsayā tvāṃ pṛcchāmīty arjuna uvāca - evam ity atītānantara-lokena uktam arthaṃ parāmṛśati mat-karma-kṛd ity ādinā | evaṃ satata-yuktāḥ, nairantaryeṇa bhagavat-karmādau yathokte 'rthe samāhitāḥ santaḥ pravṛttā ity arthaḥ | ye bhaktā ananya-śaraṇāḥ santas tvāṃ yathā-darśitaṃ viśva-rūpaṃ paryupāsate dhyāyanti | ye cānye 'pi tyakta-sarveṣaṇāḥ saṃnyasta-sarva-karmāṇo yathā-viśeṣitaṃ brahmākṣaraṃ nirasta-sarvopādhitvād avyaktam akaraṇa-gocaram | yad dhi karaṇa-gocaraṃ tad vyaktam ucyate, añjer dhātos tat-karmakatvāt | idaṃ tv akṣaraṃ tad-viparītam, śiṣṭau ca ucyamānair viśeṣaṇair viśiṣṭam, tad ye cāpi paryupāsate, teṣām ubhayeṣāṃ madhye ke yogi-vittamāḥ ? ke 'tiśayena yoga-vida ity arthaḥ